ટાઇગર સાપ
ટાઇગર સાપ એક મોટો અને ખૂબ જ ઝેરી સાપ છે. તે દક્ષિણ ઑસ્ટ્રેલિયામાં રહે છે. તેના દરિયાકાંઠાના ટાપુઓ અને ટાસ્માનિયામાં પણ તે જોવા મળે છે. તેના શરીર પર કાળા અને પીળા પટ્ટા હોય છે. આ પટ્ટા વાઘના પટ્ટા જેવા લાગે છે, તેથી તેને આ નામ મળ્યું છે. જોકે તેના રંગ ઘણા જુદા જુદા હોય છે. તેનો ડંખ જીવલેણ હોઈ શકે છે. તેથી ઑસ્ટ્રેલિયામાં લોકોને આ સાપને ઓળખતાં અને તેનાથી સાવચેત રહેતાં શીખવવામાં આવે છે.1

તેને કેવી રીતે ઓળખવું
- શરીર પર ઘેરા પટ્ટાની ભાત હોય છે. આ પટ્ટા એકદમ ઊપસી આવતા કે ઝાંખા હોઈ શકે છે, અને તેમનો રંગ આછાથી લઈને ખૂબ ઘેરો હોઈ શકે છે.1
- શરીરનો મૂળ રંગ ઓલિવ લીલો, પીળો, નારંગી-બદામી કે એકદમ કાળો હોય છે. પેટનો ભાગ આછો પીળો કે નારંગી હોય છે.1
- કેટલીક વસ્તીમાં પટ્ટા વગરના સાપ પણ હોય છે. તેથી માત્ર પટ્ટા જોઈને ખાતરીપૂર્વક ઓળખી શકાતું નથી.1
- સામાન્ય રીતે આશરે ૧.૨ મીટર લાંબો હોય છે. તેનું શરીર મજબૂત અને માથું બુઠ્ઠું હોય છે.1
ઘણી વાર આની સાથે ભેળસેળ થાય છે: રંગ જોઈને ટાઇગર સાપને ઓળખવો ભરોસાપાત્ર નથી. તેની પોતાની પેટાજાતિઓ વચ્ચે ફરક પાડવા માટે પણ રંગ પર આધાર રાખી શકાતો નથી. સાચી ઓળખ નિષ્ણાત જ સૌથી સારી રીતે કરી શકે છે. તે માટે ઝેર પરીક્ષણ કિટ વપરાય છે અથવા ભીંગડાં ગણવામાં આવે છે.1
ઝેરની તાકાત
કરડે ત્યારે ઝેર તેના ઝેરી દાંત કે દાંત દ્વારા બહાર આવે છે.
તેનું ઝેર (કરડે કે ડંખ મારે ત્યારે) શું કરે છે?
ટાઇગર સાપના ઝેરમાં શક્તિશાળી ન્યુરોટૉક્સિન (જે ચેતાતંત્ર પર હુમલો કરે છે), કોએગ્યુલન્ટ (જે લોહી ગંઠાવાની પ્રક્રિયાને અસર કરે છે), હીમોલાયસિન (જે રક્તકણોને તોડે છે) અને માયોટૉક્સિન (જે સ્નાયુઓને નુકસાન કરે છે) હોય છે. શરૂઆતનાં લક્ષણોમાં પગ અને ગરદનના ભાગમાં સ્થાનિક દુખાવો, ઝણઝણાટી, ખાલી ચડવી અને પરસેવો થવો સામેલ છે. ત્યાર બાદ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને લકવો પ્રમાણમાં ઝડપથી થઈ શકે છે.1
લોકો માટે એ કેટલું જોખમી છે?
લોકો માટે જોખમ: જીવલેણદુનિયાનાં સૌથી જોખમી પ્રાણીઓમાંનું એક.૨૦૦૫થી ૨૦૧૫ વચ્ચે ઑસ્ટ્રેલિયામાં સર્પદંશના જે કિસ્સાઓમાં સાપ ઓળખાયો હતો, તેમાંથી ૧૭% પીડિતોને ટાઇગર સાપે ડંખ માર્યો હતો. ઝેર ચડ્યું હોવાની પુષ્ટિ થયેલા ૧૧૯ કિસ્સાઓમાંથી ચાર લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. આ સાપ માણસ માટે જીવલેણ બની શકે છે. ઑસ્ટ્રેલિયામાં સર્પદંશથી થતાં મૃત્યુમાં માત્ર બ્રાઉન સાપ જ આના કરતાં વધુ મૃત્યુ નિપજાવે છે. એક અભ્યાસ મુજબ સારવાર ન મળે તો મૃત્યુદર ૪૦%થી ૬૦% છે.1
સારા સમાચાર: આ માટે ડૉક્ટરો પાસે દવા (ઝેરવિરોધી દવા, એન્ટીવેનમ) કે સારવાર છે.1
ડરી જાય ત્યારે તે શું કરે છે?
જોખમ લાગે ત્યારે આ સાપ પોતાનું શરીર ચપટું કરે છે અને માથું જમીનથી ઊંચું કરે છે. આ હુમલો કરતાં પહેલાંની તેની જાણીતી મુદ્રા છે.1
જો તે કરડે
- પ્રેશર ઇમોબિલાઇઝેશન પદ્ધતિ (દબાણ આપીને અંગને સ્થિર રાખવાની પદ્ધતિ) વાપરો. ડંખ પર પહોળી અને જાડી પાટો બાંધો. પછી પાટો આખા અંગ પર નીચે સુધી અને પાછો ઉપર બગલ કે જાંઘના મૂળ સુધી બાંધતા જાઓ. સ્પ્લિન્ટ (ખપાટ) વડે અંગને સ્થિર કરો. ટાસ્માનિયામાં સાપને ઓળખવાની જરૂર નથી, કારણ કે ત્યાંના બધા સાપ માટે એક જ પ્રતિવિષ (એન્ટિવેનમ) કામ કરે છે.1
- દબાણ સાથે સ્થિરીકરણ (પ્રેશર ઇમોબિલાઇઝેશન): કરડેલી જગ્યા પર અને પછી આખા હાથ કે પગ પર ઉપર સુધી કસીને ઇલાસ્ટિક પાટો વીંટાળ, ખપાટિયું (સ્પ્લિન્ટ) બાંધ, અને મદદ આવે ત્યાં સુધી વ્યક્તિને સંપૂર્ણપણે સ્થિર રાખ.
- કરડેલી જગ્યા ધોઈશ નહીં: હોસ્પિટલ ચામડી પર રહેલા ઝેરની તપાસ કરીને સાચી ઝેરવિરોધી દવા (એન્ટીવેનમ) પસંદ કરી શકે છે.
હંમેશાં સૌથી પહેલાં તારા ઇમરજન્સી નંબર પર ફોન કર (112, 000, 911). આ સામાન્ય પ્રાથમિક સારવારની માહિતી છે, તબીબી સલાહ નથી. પ્રાથમિક સારવારની મૂળ વાતો
સુરક્ષિત રહે
- ક્યારેય કોઈ જંગલી પ્રાણીને અડીશ નહીં, પકડીશ નહીં કે છંછેડીશ નહીં, નાનું હોય તો પણ, અને ઊંઘતું કે મરેલું લાગે તો પણ.
- તેને જગ્યા આપ. જો તે સામે મળી જાય, તો શાંત રહે, ધીમે ધીમે પાછળ હટ અને તેને તેના રસ્તે જવા દે.
- જો કોઈ તને કરડે: શાંત રહે, સ્થિર રહે, તારા ઇમરજન્સી નંબર (112, 000, 911) પર ફોન કર અથવા ઝડપથી હોસ્પિટલ પહોંચ. તે કેવું દેખાતું હતું તે યાદ રાખ, ફોટો મદદરૂપ થાય છે.
એ તારી પાછળ નથી પડ્યું. એ પોતાનું ઝેર ખોરાક પકડવા કે પોતાને બચાવવા વાપરે છે, અને એને તો સંતાઈ જવું વધારે ગમે છે. સુરક્ષિત રહેવા વિશે વધુ
એ કેટલું મોટું છે?
એ કેટલું લાંબું છે?
નાકથી પૂંછડી સુધી ગોઠવેલી 4 પાળેલી બિલાડી જેટલું લાંબું
એક પછી એક ગોઠવેલાં 11 કેળાં જેટલું લાંબું
100 મીટર 49 સેકન્ડમાં કાપી શકે (સૌથી ઝડપી માણસને 9.6 લાગે છે)ટાઇગર સાપ તારી સરખામણીમાં કેટલું મોટું છે?
બસ તારા બ્રાઉઝરમાં ગણિત. કંઈ સચવાતું નથી કે ક્યાંય મોકલાતું નથી.
એ કેટલું ઝડપી છે?
માહિતી
એક ડંખમાં ૩૫થી ૬૫ મિલિગ્રામ ઝેર નીકળે છે, જ્યારે માણસ માટે ઘાતક માત્રા ૩ મિલિગ્રામ છે.1
ચેપલ ટાપુનો ટાઇગર સાપ આ જાતિનો સૌથી મોટો સાપ છે. તેની સરેરાશ લંબાઈ ૬ ફૂટ (આશરે ૧.૯ મીટર)થી વધુ હોય છે.1
ટાઇગર સાપ તરતા, ઝાડ પર ચઢતા અને મકાનોમાં ઘૂસતા જોવા મળી શકે છે.1
ઑસ્ટ્રેલિયાનાં મોટા ભાગનાં રાજ્યોમાં ટાઇગર સાપ સંરક્ષિત છે. તેને મારવા કે ઈજા પહોંચાડવા બદલ A$૭,૫૦૦ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.1
ટાઇગર સાપ ઓછું તાપમાન સહન કરી શકે છે અને થોડી ગરમ રાતોમાં પણ સક્રિય હોઈ શકે છે.1
ટાસ્માનિયાના ટાઇગર સાપ મોટે ભાગે શાંત હોય છે. કદાચ તેનું કારણ એ છે કે તેઓ ઠંડા વિસ્તારોમાં રહે છે.1
ભ્રમ તોડનાર
ભ્રમ: રંગ જોઈને ટાઇગર સાપનો પ્રકાર કહી શકાય.
સત્ય: દરેક સાપમાં અને જુદી જુદી ઋતુમાં રંગ ઘણો બદલાય છે. તેથી રંગથી સાપ ઓળખવો ભરોસાપાત્ર નથી. ઝેર પરીક્ષણ કિટ કે ભીંગડાંની ગણતરી વધુ સચોટ છે.1
ઝેરના નિષ્ણાતો માટે
- વૈજ્ઞાનિક નામ
- Notechis scutatus
- જૂથ
- ઑસ્ટ્રેલિયાના સાપ
- પરિવાર
- Elapidae2
- ક્રમ
- Squamata
- ખંડો
- ઑસ્ટ્રેલિયા અને ઓશનિયા
- બચ્ચાં
- ટાઇગર સાપ ઈંડાં નહીં પણ સીધાં બચ્ચાંને જન્મ આપે છે. સામાન્ય રીતે એક વારમાં ૨૦થી ૩૦ બચ્ચાં જન્મે છે. પૂર્વીય વિસ્તારની એક માદાના ૬૪ બચ્ચાંનો અસાધારણ કિસ્સો નોંધાયો છે.1
- લોકો માટે જોખમ
- 5 / 5: જીવલેણ3
માહિતી ક્યાંથી આવે છે
- Tiger snake (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
- Notechis scutatus (iNaturalist): નામ અને વર્ગીકરણ.
- Venom Wiki: જોખમ સ્તર, સામાન્ય કદ અને ઝડપનું અનુમાન અમારાં પોતાનાં છે. અમે તે કેવી રીતે નક્કી કરીએ છીએ તે જો: અમે જોખમ કેવી રીતે માપીએ છીએ.
આ પાનાની દરેક માહિતી પાસે એક નંબર છે જે તેના સ્રોત તરફ લઈ જાય છે. જો અમારાથી કંઈ ખોટું થયું હોય, તો માફ કરજે, અમે પ્રાણીપ્રેમીઓ છીએ, વિજ્ઞાન સામયિક નથી. અમને [email protected] પર જણાવ અને અમે સુધારી દઈશું.
કરડવું