Venom Wiki
घोणस चं कार्टून
क्र. 0316 / 1 402

घोणस

Daboia russelii
नावाबद्दल: पॅट्रिक रसेल या निसर्गअभ्यासकाच्या नावावरून या सापाचे इंग्रजी नाव पडले. त्यांनी १७९६ मध्ये या सापाचे वर्णन केले. याच्या प्रजातीचे नाव (डाबोइया) हिंदी शब्द "दबोया" यावरून आले असावे, असे मानले जाते. त्याचा अर्थ "लपून बसणारा" किंवा "दबा धरून बसणारा" असा आहे.1
प्राणघातकपृथ्वीवरच्या सगळ्यात प्राणघातक प्राण्यांपैकी एक. तो तुला चावला, तर लगेच मदत बोलाव.पटकन मदत आणि प्रतिविष मिळाल्याने बहुतेक लोक वाचतात. लगेच तुझा आपत्कालीन क्रमांक लाव.
वायपर आणि अ‍ॅडर साप चावाखातो: मांस
माणसांना धोका: प्राणघातकजगातल्या सगळ्यात धोकादायक प्राण्यांपैकी एक.

घोणस हा दक्षिण आशियातील अतिशय विषारी साप आहे. या प्रदेशातील चार प्रमुख विषारी सापांपैकी ("बिग फोर") तो एक आहे. त्याचा दंश अतिशय वेदनादायक असतो, यासाठी तो ओळखला जातो. शेतांत आणि गावांत सापडणाऱ्या उंदरांची तो शिकार करतो. त्यामुळे तो बहुधा माणसांच्या वस्तीजवळ राहतो.1

इथे राहतो
दक्षिण आशियातील भारत, श्रीलंका, बांगलादेश, नेपाळ आणि पाकिस्तान1
आशिया
मुख्यपृष्ठ
तो मोकळ्या गवताळ किंवा झुडपी भागांत, खुरट्या जंगलात, वनलागवडीत आणि शेतजमिनीत राहतो. बहुतेक तो मैदानी प्रदेश, सखल किनारी भाग आणि टेकड्यांवर आढळतो. शहरी भागांत आणि गावांत, जिथे उंदीर जास्त असतात, तिथेही तो अनेकदा सापडतो. त्यामुळे अशा भागांत घराबाहेर काम करणाऱ्या लोकांना दंशाचा धोका सर्वांत जास्त असतो.1
लांबी
1.7 m (5.4 ft)1
शरीर आणि शेपूट मिळून कमाल लांबी. आशियाच्या मुख्य भूमीवर सरासरी लांबी सुमारे १२० cm असते. बेटांवर ती थोडी कमी असते.
सर्वोच्च वेग
सुमारे 3.9 किमी/तास (2.4 मैल/तास)
जमिनीवर, ढोबळ अंदाज
तो काय खातो?
तो मुख्यतः उंदीर खातो. तो लहान सरपटणारे प्राणी, जमिनीवरचे खेकडे, विंचू आणि इतर संधिपाद प्राणीही खातो. लहान साप संध्याकाळी सरड्यांची शिकार करतात आणि मोठे होत जातात तसे प्रामुख्याने उंदीर खाऊ लागतात.1
खरंच!घोणस चा फोटो
घोणस. फोटो: AChawla. CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.

त्याला कसं ओळखायचं

  • गडद पिवळे, फिकट तपकिरी किंवा तपकिरी शरीर, आणि त्यावर लांबीच्या दिशेने गडद तपकिरी ठिपक्यांच्या तीन ओळी1
  • प्रत्येक गडद ठिपक्याभोवती काळे कडे असते आणि त्या कड्याला पांढरी किंवा पिवळी किनार असते1
  • कानशिलांवर गडद डागांची एक जोडी, आणि डोक्यावर गुलाबीसर, सॅल्मन रंगाची किंवा तपकिरीसर V किंवा X आकाराची खूण1
  • चपटे, त्रिकोणी डोके, जे मानेपासून स्पष्टपणे वेगळे दिसते1
  • जाडजूड, गोलसर शरीर आणि आखूड शेपूट; शेपूट एकूण लांबीच्या सुमारे १४% असते1

अनेकदा याच्याशी गल्लत होते: खरबरीत खवल्यांचा मांडूळ (Eryx conicus) याच्या अंगावरील रंगांची नक्षी बहुधा घोणसासारखीच असते. मांडूळ पूर्णपणे निरुपद्रवी आहे. तरीही असा दिसणारा कोणताही साप असला तरी काळजी घेणे आवश्यक आहे.1

विषाची ताकद

चावा

चावताना विष त्याच्या विषदंतांतून किंवा दातांतून बाहेर येतं.

त्याच्या दंशातलं विष काय करतं?

याचे विषदंत लांब आणि पोकळ असतात. तो मोठ्या प्रमाणात विष तयार करतो. काही नोंदींनुसार प्रौढ साप सुमारे १३० ते २५० mg विष देतो. दंशानंतर आधी तीव्र वेदना आणि सूज येते. त्यानंतर हिरड्यांतून रक्तस्राव होतो, लघवीतून रक्त जाते, रक्तदाब कमी होतो आणि हृदयाचे ठोके मंदावतात. हात किंवा पायावर फोड पसरत जाऊ शकतात. उपचार न झालेल्या सुमारे २५ ते ३० टक्के दंशांमध्ये मूत्रपिंड निकामी होतात.1

तो माणसांसाठी किती धोकादायक आहे?

माणसांना धोका: प्राणघातकजगातल्या सगळ्यात धोकादायक प्राण्यांपैकी एक.

याचा दंश अतिशय वेदनादायक असतो, यासाठी तो ओळखला जातो. या प्रदेशातील चार प्रमुख विषारी सापांपैकी ("बिग फोर") तो एक आहे. बहुतेक माणसांसाठी प्राणघातक मात्रा सुमारे ४० ते ७० mg असते. एका दंशात तो इतके विष सहज टोचू शकतो. दंशानंतर १ ते १४ दिवसांत, किंवा कधी त्याहूनही उशिरा, जंतुसंसर्ग, मूत्रपिंड निकामी होणे, श्वसन बंद पडणे किंवा हृदय निकामी होणे यांमुळे मृत्यू होऊ शकतो. दंशातून वाचलेल्या लोकांच्या एका अभ्यासात २९% लोकांच्या पियुषिका ग्रंथीला गंभीर इजा झाली होती. त्यामुळे पुढे त्यांना हायपोपिट्युटॅरिझम (पियुषिका ग्रंथीचे कार्य कमी होणे) झाला.1

चांगली बातमी: डॉक्टरांकडे यावर औषध (प्रतिविष) किंवा उपचार आहे.1

घाबरल्यावर तो काय करतो?

धोका वाटल्यास तो शरीराची S आकाराची अनेक वेटोळी करतो, शरीराचा पुढचा एक-तृतीयांश भाग वर उचलतो आणि मोठ्याने फुसफुसतो.1

जर तो चावला तर

  • लवकर वैद्यकीय उपचार आणि लवकर प्रतिसर्पविष (अँटिव्हेनम) मिळाल्यास गंभीर गुंतागुंत टाळता येते आणि मृत्यूची शक्यता खूप कमी होते. कोणताही दंश झाल्यावर शक्य तितक्या लवकर वैद्यकीय उपचार घ्या.1
  • व्यक्तीला स्थिर आणि शांत ठेव, चावलेला हात किंवा पाय हृदयाच्या पातळीवर ठेव, अंगठ्या आणि घट्ट वस्तू काढून टाक, आणि पटकन रुग्णालयात पोहोच.

नेहमी आधी तुझा आपत्कालीन क्रमांक (112, 000, 911) लाव. ही प्रथमोपचाराची सर्वसाधारण माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. प्रथमोपचाराच्या मूलभूत गोष्टी

सुरक्षित राहा

  • जंगली प्राण्याला कधीही हात लावू नकोस, पकडू नकोस किंवा छेडू नकोस, अगदी लहान असला तरी, आणि झोपलेला किंवा मेलेला दिसत असला तरी.
  • त्याला जागा दे. तो समोर आला तर शांत राहा, हळूहळू मागे हो आणि त्याला त्याच्या वाटेने जाऊ दे.
  • जर एखादा तुला चावला: शांत राहा, हालचाल करू नकोस, तुझा आपत्कालीन क्रमांक (112, 000, 911) लाव किंवा पटकन रुग्णालयात पोहोच. तो कसा दिसत होता ते लक्षात ठेव, फोटो उपयोगी पडतो.

तो तुझ्या मागे लागलेला नाही. तो विषाचा वापर अन्न पकडण्यासाठी किंवा स्वतःच्या बचावासाठी करतो, आणि त्याला लपून राहणंच जास्त आवडतं. सुरक्षित राहण्याबद्दल आणखी

तो किती मोठा आहे?

तो किती लांब आहे?

घोणस सुमारे 1.7 m लांब (5.4 ft)एक कुत्रा सुमारे 1 m (3.3 ft)एखादी मोठी व्यक्ती सुमारे 1.7 m (5.6 ft)
नाकापासून शेपटीपर्यंत 3 पाळीव मांजरांइतका लांबएकामागोमाग ठेवलेल्या 9 केळ्यांइतका लांब92 सेकंदांत 100 मीटर पार करू शकेल (सगळ्यात वेगवान माणसाला 9.6 लागतात)

घोणस तुझ्या तुलनेत किती मोठा आहे?

तुझ्या ब्राउझरमधलं फक्त गणित. काहीही सेव्ह होत नाही किंवा कुठेही पाठवलं जात नाही.

तो किती वेगवान आहे?

माहीत असावं असं

माहिती

1

तो दंश करण्यासाठी झेप घेतो तेव्हा इतका जोर लावतो की मोठे साप जमिनीवरून उचलले जातात.1

2

त्याचे फुसफुसणे इतर कोणत्याही सापापेक्षा मोठ्याने असते, असे म्हणतात.1

3

प्रौढ साप सहसा मंद आणि सुस्त असतात आणि डिवचल्याशिवाय क्वचितच हल्ला करतात. पण ते अतिशय वेगाने दंश करू शकतात.1

4

एका निरुपद्रवी मांडुळामध्ये उत्क्रांतीतून या घोणसासारखी रंगांची नक्षी तयार झाली आहे. त्यामुळे त्याला शिकाऱ्यांपासून बचाव करण्यास मदत होत असावी.1

5

मादीला पिलांना जन्म देण्यासाठी जवळपास ४.५ तास लागू शकतात. ११ पिलांच्या एका नोंदलेल्या जन्मावरून हे दिसून आले आहे.1

गैरसमज मोडणारा

गैरसमज: घोणस माणसांचा पाठलाग करून त्यांना चावतो.

खरं: डिवचल्याशिवाय ते सहसा हल्ला करत नाहीत. S आकाराची वेटोळी करून फुसफुसण्याच्या त्यांच्या धमकावण्याच्या पवित्र्यामुळे ते माणसांचा पाठलाग करतात असा समज पसरला आहे. मात्र ते ताकदवान असतात आणि उचलल्यास जोरदार प्रतिक्रिया देऊ शकतात.1

विषतज्ज्ञांसाठी

शास्त्रीय नाव
Daboia russelii
गट
वायपर आणि अ‍ॅडर साप
कुटुंब
Viperidae2
क्रम
Squamata
खंड
आशिया
पिल्लं
तो थेट जिवंत पिलांना जन्म देतो (अंडजरायुज). एका वेळी २० ते ४० पिले होणे सामान्य आहे. कधी फक्त एकच पिलू होते, तर नोंदलेली सर्वाधिक संख्या ७५ आहे.1
माणसांना धोका
5 / 5: प्राणघातक3

माहिती कुठून येते

  1. Russell's viper (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
  2. Daboia russelii (iNaturalist): नावे आणि वर्गीकरण.
  3. Venom Wiki: धोक्याची पातळी, सामान्य आकार आणि वेगाचा अंदाज हे आमचे स्वतःचे आहेत. आम्ही ते कसे ठरवतो ते बघ: आम्ही धोका कसा ठरवतो.

या पानावरच्या प्रत्येक माहितीसोबत एक क्रमांक आहे जो तिच्या स्रोताकडे निर्देश करतो. आमचं काही चुकलं असेल तर माफ कर, आम्ही प्राणीप्रेमी आहोत, विज्ञान नियतकालिक नाही. आम्हाला [email protected] वर कळव, आम्ही दुरुस्त करू.

विंचवाला भूक लागली आहे! Venom Wiki हा एका माणसाचा प्रकल्प आहे: मोफत, जाहिराती नाहीत आणि ट्रॅकर नाहीत. एक छोटीशी टिप तो ऑनलाइन ठेवायला मदत करते.विंचवाला खायला दे

याच गटातले आणखी: वायपर आणि अ‍ॅडर साप

इथेही राहतो: आशिया

विंचवाला खायला देटिप जार, ते मोफत ठेवतं