⛑️ Reen hoore maa e takko dabbaaji tooke
Ɓadii kala ŋatol e fiɗol ina waɗa si neɗɗo memii, yaabii walla hulɓinii dabbaare. Anndu ko woni takko maa, accu ɗi nokku, anndu ko a waɗata si huunde bonii.
Lambaaji ballal yaawngal: 112 e Turai, 000 e Australiya, 911 e Amerik Rewo, 111 e New Zealand. Nokku ballal tooke ina waawi wiyde ma ko a waɗata, noddu ɓe kadi.
Reen hoore maa e ŋatol e fiɗol
- Taa memu, taa nanngu, taa aaɓnu dabbaare ladde abada, hay pamaro, hay si ina wayi no maayii.
- Ndaar ado a naatnude juuɗe walla koyɗe maa ɗo a yiyataa: les kaaye e leɗɗe, nder gaskeeje, kaccuuji leɗɗe, cuuɗi pamari, sanduukuuji bataake e les joɗorɗe nokku lootorɗo yeeso.
- Ɓorno takalmi uddiiɗi e tuuba juutɗo nder ladde e jemma. Huutoro toos si niɓɓere wari.
- E leyɗe yaaje e gizo-gizo, dillin sanne takalmi, kaddule, tawalaaji e wudereeji ɗaanol ado a huutorii ɗi.
- Si a fottii e mbodda, ɗaro ɗoon walla ruttu caggal seeɗa seeɗa. Ŋatol ɓurngol ɗuuɗde ina waɗa si yimɓe ina etoo warde walla nanngude nde.
- E baharu: lumbo ɗo reenooɓe ndiyam mbiyi ina hisi, ɓorno kaddungal reenoowal fiɗol e ndiyam leyɗe tulɓe nder saa'i jellyfish, ɓooɗ koyɗe maa dow njaareendi ɗo ndiyam luggidaani, taa ƴettu cone shell walla octopus pamaro abada.
Caggal kala ŋatol walla fiɗol
- Woɗɗito dabbaare nden. Taa etu nanngude walla warde nde, kono siftor no nde wayri walla ƴettu foto mum gila e nokku woɗɗungo, hisngo.
- Noddu lamba ballal yaawngal, walla yah asibiti law. Taa fadu alaamaaji ñawu: tooke goɗɗi ina golla seeɗa seeɗa ko adii.
- Deeƴin neɗɗo oo, taa o dilla. Dillugol ina yaajna tooke law.
- Ittu zoobe, agogooji e geɗe ɗigginiiɗe ɓadiiɗe ŋatol ado ɓuttugol fuɗɗaade.
- Taa taƴu barme, taa muuy tooke yaltina, taa huutoro tourniquet ɓooɗɗo, kankara walla barasa.
Ballal arano keeriiɗo ngam dabbaaji goɗɗi
Ɗum ko wasiyya ballal arano woowaaɗo e leyɗe ɗe ɗii dabbaaji ngoni (ko wayi no e Australian Resuscitation Council). Sahaa fof, jokku ko neɗɗo lamba ballal yaawngal wiyi ma.
- Ɓoɗɗi Australiya, funnel-web spider, blue-ringed octopus, cone snail: ɗigginde e daranɗinde (pressure immobilisation). Haɓɓu bandeeji elastik ɗigginiiɗo dow ŋatol, refti koyngal walla junngo ngal fof, haɓɓu leggal tiiɗngal (splint) e mum, ngam neɗɗo oo wona ɗoon tawa dillaani fey. Ŋatol blue-ringed octopus ina waawi haɗde foofde: wonu hebbinaaɗo hokkude fooftaare e hunnduko (rescue breaths).
- Stonefish, lionfish, stingray, catfish tooke e sea urchin: naatnu barme e ndiyam wulɗam, wulɗam no neɗɗo oo waawi muñde tawa sumataa (ƴeewu ɗam e junngo maa), hakkunde minti 30 e minti 90. Heɓu ballal doktaa.
- Box jellyfish leyɗe tulɓe e Irukandji: loow vinegar dow fiɗe ɗe, ko famɗi fof sakan 30, noddu ballal, wonu hebbinaaɗo waɗde CPR. Taa momtu fiɗe ɗe.
- Jellyfish bulaaɗi (Portuguese man o' war): ittu tentacle, lootu e ndiyam baharu, refti ndiyam wulɗam ngam muusu.
- Nyaakuuje, zanzaro e tururuwa: ittu fiɗirgal nyaaku e ɗiwtude ngal, ɓuuɓnu nokku oo. Si neɗɗo oo ina tampa foofde, yeeso mum ina ɓutta walla ina yiɗi waasude hakkille, ɗum ko musiiba allergy: noddu lamba ballal yaawngal, huutoro allura adrenaline mum (adrenaline pen) si o jogii.
- Redback e widow spider: kankara ngam muusu, e ballal doktaa si muusu ina tiiɗi walla ina yaajoo.
Venom Wiki ko anndinoowo, wonaa wasiyya doktaa. Sarɗiiji ina luutondiri hakkunde leyɗe, ina mbayloo e waktu. Si a sikkii, noddu lamba ballal yaawngal.
Darjaaji bone amen
Kala dabbaare e Venom Wiki ina heɓa darja bone gila 1 haa 5. Ina wiya ma no dabbaare nden woni bone e yimɓe, wonaa no tooke mum semmbiɗi nder laboratuwaar. Ko darja amen, mahaaɗo e ko anndaa baɗte kala dabbaare.
No fiɗol nyaaku walla ɓuri famɗude. Ɓadii alaa bone e yimɓe.
Ina waawi muusude sanne, kono ɓadii abada wonaa bone mawɗo.
Ŋatol walla fiɗol ina haani doktaa. Maayde ina woodi seeɗa sanne.
Ina waawi warde neɗɗo mo heɓaali safaara.
Gooto e dabbaaji ɓurɗi bone e aduna.
Ina moƴƴi anndude
Ɓuri dabbaaji tooke ina kersa. Ɗi ina huutora tooke ngam nanngude ñaamdu maɓɓe e reende hoore maɓɓe. Ɗuuɗɗi e majji ina nafa kadi: ɗi ina ñaama dabbaaji bonɗi, lekki muusu, doole ƴiiƴam e ñawu sukkar (diabetes) mahaama e tooke.