⛑️ Reen hoore maa takko kulle tooke

Ina wona ko ɓuri heewde e ŋatgol e jukkugol ina waɗa tuma neɗɗo meemi, yaabi walla hulɓini kullal. Andu ko woni e kiliiwal maa, accu ngal nokku, andu ko ngaɗataa so huunde bonii.

Nimeroo urgence: 112 e Orop, 000 e Ostaraali, 911 e Amerik Rewo, 111 e Nuwel Selannd. Centre antipoison ina waawi wiyde ma ko ngaɗataa, noddu ɓe kadi.

Reen hoore maa e ŋatgol e jukkugol

1. Wota a meem, wota a nanngu, wota a ñiŋŋu kullal ladde haa abada, hay so ngal ina famɗi, hay so ina nanndi e maayngal.
2. Ndaar hade maa waɗde juuɗe walla koyɗe e nokku mo yiyataa: les kaaƴe e leggal, e ngaskaaji, e dakkol leɗɗe, e cuuɗi, e boyte bataake e les jooɗorde duuɗe ladde.
3. Ɓornu pade udditaaka e tuuba juutɗo e ladde e jemma. Huutoro lampu caggal niɓɓere.
4. E leydi yaare e araañeeji, saɗɗu pade, comci, servet e leppi lelorde hade maa huutorde ɗi.
5. So a fotti e mboddi, daro tan walla ruttu ɓaawo seeɗa seeɗa. Ko ɓuri heewde e ŋatgol ina waɗa tuma yimɓe etii warde walla nanngude ngal.
6. E geec: yoowo tun ɗo reenooɓe geec wiyi ina hisi, ɓorno comci reenooji jukkugol e ndiyam tulnde e sahaa majji, nduggu koyɗe maa e ndiyam ɓuuɓɗam seeɗa ngam wota a yaab, wota a hooƴ kokiyaas kone walla pulpuuji tokoosi haa abada.

Caggal kala ŋatgol walla jukkugol

1. Woɗɗito kullal ngal. Wota a etu nanngude ngal walla warde ngal, kono jogo e hakkille no ngal nanndi, walla ƴettu natal ngal ɗo woɗɗi, ɗo hisi.
2. Noddu nimero urgence, walla yahu opitaal law. Wota a sabbo maandeeji: tooke goɗɗe ina golloo seeɗa seeɗa e fuɗɗoode.
3. Deƴƴin neɗɗo oo, haɗ mo dillaade. Dillere ina yaawna saakeede tooke.
4. Ittu jabbe, montaraaji e kala ko tiiɗi takko nokku ŋataaɗo oo hade ufeede fuɗɗaade.
5. Wota a taƴ gaañande nden, wota a muuɗ tooke ngal, wota a haɓɓu garoo tiiɗɗo, wota a huutoro galaas walla alkol.

Ballal adiingal keeriingal ngam kulle goɗɗe

Ɗum ko ballal adiingal jaŋngingal e leyɗe ɗe kulle ɗee ngonata (ko wayi no Australian Resuscitation Council). Sahaa kala, rew ko neɗɗo urgence wiyi ma e telefon.

• Ɓoɗɗi Ostaraali, araañeeji funnel-web, pulp koode bulaaje, kokiyaas kone: habbugol ɗiwɗiingol (immobilisation). Taarnu bando elastik tiiɗɗo e dow nokku ŋataaɗo oo, refti terɗe ndee fof, haɓɓu attel, haɗ neɗɗo oo dillaade fey. Ŋatgol pulp koode bulaaje ina waawi daranaade foofaange: heblo foofnude mo (bouche-à-bouche).
• Liƴƴi kaaƴe, liƴƴi lion, liƴƴi raay, liƴƴi kaaraaw jogiiɗi tooke e ɓuuɓuuli geec gaaɗe: naatnu gaañande nden e ndiyam guleeɗam, guleeɗam no neɗɗo oo waawi muññude tawa sumaani (ƴeewr ɗum e jungo maa), hojomaaji 30 haa 90. Heɓ ballal cafrol.
• Meduus kaaɗe tulnde e Irukandji: wuj winegar e nokkuuje jukkaaɗe ɗee, ko famɗi fof segonde 30, noddu ballal, heblo waɗde réanimation (RCP). Wota a moomtu nokkuuje jukkaaɗe ɗee.
• Bluebottles (laana haɓre Portugaal): ittu tiimbe ɗee, loot e ndiyam geec, refti ndiyam guleeɗam ngam muusu ngu.
• Ñaaki, ɗuggi e furmiiji: ittu jukkirgal ñaaki ngal e ñiggude, ɓuuɓnu nokku oo. So neɗɗo oo ina tampa e foofaade, yeeso mum ina ufoo walla ina yiɗi yanaade, ɗum ko urgence allergi: noddu nimero urgence, huutoro stylo adrénaline mum so tawii ina jogii.
• Redback e araañeeji ɓaleeji worgo: galaas ngam muusu ngu, e ballal cafrol so muusu ngu ina tiiɗi walla ina saakoo.

Venom Wiki ko deftere anndinal, wonaa saaraangal doktoor. Sarɗiiji ina ceertoo e leyɗe, ina mbayloo e jamanu. So a sikkii, noddu nimero urgence.

Tolnooji bone amen

Kala kullal e Venom Wiki ina heɓa tolno bone gila 1 haa 5. Ina hollira no kullal ngal woniri bone e yimɓe, wonaa no tooke mum semmbiniri e laboratoowaar. Ko tolno amen, mbaɗɗen ummoraade e ko anndaa e kala kullal.

Moƴƴi anndude

Ko ɓuri heewde e kulle tooke ina kersa. Ina kuutoroo tooke ngam nanngude ñaamdu e reenaade. Heewɓe e maɓɓe ina nafa kadi: ina ñaama kulle bonɗe, lekki ngam muusu, ƴiiƴam e diyabeet ina mbaɗee e tooke.