आफ्रिका
आशिया
युरोप
दक्षिण अमेरिका
ऑस्ट्रेलिया आणि ओशनिया
अंटार्क्टिका
प्रशांत महासागर
अटलांटिक महासागर
हिंदी महासागर
आर्क्टिक महासागर
भूमध्य समुद्र
तांबडा समुद्र
कॅरिबियन समुद्र
कोरल समुद्र
दक्षिण चीन समुद्र
फिलिपीन समुद्र
अंदमान समुद्र
उत्तर समुद्र
तिमोर आणि अराफुरा समुद्र
बंगालचा उपसागर
कॅलिफोर्नियाचे आखात
इनलँड तैपान
चावाइनलँड तैपान हा ऑस्ट्रेलियाच्या कोरड्या अंतर्गत भागात राहणारा साप आहे. जगातील सर्व सापांमध्ये याचे विष सर्वात जहाल मानले जाते. पण हा साप सहसा लाजाळू असतो आणि माणसांच्या संपर्कात क्वचितच येतो. तो दूरवरच्या, उष्ण, मातीच्या सपाट मैदानांवर राहतो. म्हणूनच याचा दंश फार क्वचित होतो.1
त्याला कसं ओळखायचं
- सहसा संपूर्ण शरीर गडद पिवळसर-तपकिरी असते. ऋतूनुसार रंग गडद तपकिरीपासून तपकिरी छटेच्या फिकट हिरव्यापर्यंत बदलतो.1
- अनेक खवल्यांच्या कडा रुंद आणि काळसर असतात. त्यामुळे शरीरावर तुटक, उलट्या V सारख्या खुणा तयार होतात. या खुणा मागच्या आणि खालच्या दिशेने तिरप्या असतात.1
- डोके, तोंडाचा पुढचा भाग आणि मान शरीरापेक्षा गडद असतात: हिवाळ्यात चकचकीत काळे आणि उन्हाळ्यात गडद तपकिरी.1
- खवले गुळगुळीत असतात, त्यांवर उभारलेली कड (कणा) नसते. शरीराच्या मध्यभागी खवल्यांच्या २३ ओळी असतात.1
- प्रौढ सापाची एकूण लांबी सरासरी सुमारे १८० सेंमी असते. मोठे साप २५० सेंमीपर्यंत पोहोचू शकतात.1
अनेकदा याच्याशी गल्लत होते: कोस्टल तैपान (Oxyuranus scutellatus) हा याचा जवळचा नातेवाईक आहे. इनलँड तैपानचे विषदंत त्याच्या तुलनेत काहीसे लहान, सुमारे ३.५ ते ६.२ मिमी असतात. कोस्टल तैपान दाट वस्तीच्या किनारी प्रदेशांच्या जवळ राहतो आणि माणसांना जास्त वेळा आढळतो.1
विषाची ताकद
चावताना विष त्याच्या विषदंतांतून किंवा दातांतून बाहेर येतं.
त्याच्या दंशातलं विष काय करतं?
याचे विष अत्यंत जहाल आहे. ते विशेषतः उष्ण रक्ताच्या प्राण्यांना मारण्यासाठी अनुकूल झालेले आहे. प्रयोगशाळेतील उंदरांवर आणि मानवी हृदयपेशींच्या संवर्धनावर केलेल्या चाचण्यांनुसार, हे विष तपासलेल्या कोणत्याही समुद्री सापाच्या विषापेक्षा जास्त जहाल आहे. एका दंशात १०० हून अधिक प्रौढ माणसांचा जीव घेण्याइतके विष असते, असा अंदाज आहे. भक्ष्यावर हे विष जवळजवळ लगेच परिणाम करते आणि ते निकामी होते.1
तो माणसांसाठी किती धोकादायक आहे?
माणसांना धोका: प्राणघातकजगातल्या सगळ्यात धोकादायक प्राण्यांपैकी एक.याचे विष सर्व सापांमधील सर्वात प्रभावी विषांपैकी एक आहे. पण हा साप सहसा लाजाळू, एकांतप्रिय आणि शांत स्वभावाचा असतो. तो दुर्गम भागांत राहत असल्यामुळे माणसांच्या संपर्कात क्वचितच येतो. प्रत्यक्षात कोस्टल तैपान ही जात अधिक धोकादायक मानली जाते. कारण माणसांच्या आसपास त्याचे वर्तन तसे असते आणि तो दाट वस्तीच्या किनारी प्रदेशांच्या अधिक जवळ राहतो.1
घाबरल्यावर तो काय करतो?
हा साप सहसा लाजाळू आणि एकांतप्रिय असतो. त्याचा स्वभाव साधारणपणे शांत असतो.1
जर तो चावला तर
- दाब देऊन हालचालबंदी (प्रेशर इमोबिलायझेशन): चाव्यावर घट्ट लवचिक पट्टी (इलॅस्टिक बँडेज) गुंडाळ आणि मग संपूर्ण हात किंवा पाय वरपर्यंत गुंडाळ, फळी (स्प्लिंट) लावून त्याला आधार दे, आणि मदत येईपर्यंत व्यक्तीला पूर्णपणे स्थिर ठेव.
- चाव्याची जागा धुऊ नकोस: त्वचेवर राहिलेल्या विषाची चाचणी करून रुग्णालय योग्य प्रतिविष (अँटीव्हेनम) निवडू शकतं.
नेहमी आधी तुझा आपत्कालीन क्रमांक (112, 000, 911) लाव. ही प्रथमोपचाराची सर्वसाधारण माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. प्रथमोपचाराच्या मूलभूत गोष्टी
सुरक्षित राहा
- जंगली प्राण्याला कधीही हात लावू नकोस, पकडू नकोस किंवा छेडू नकोस, अगदी लहान असला तरी, आणि झोपलेला किंवा मेलेला दिसत असला तरी.
- त्याला जागा दे. तो समोर आला तर शांत राहा, हळूहळू मागे हो आणि त्याला त्याच्या वाटेने जाऊ दे.
- जर एखादा तुला चावला: शांत राहा, हालचाल करू नकोस, तुझा आपत्कालीन क्रमांक (112, 000, 911) लाव किंवा पटकन रुग्णालयात पोहोच. तो कसा दिसत होता ते लक्षात ठेव, फोटो उपयोगी पडतो.
तो तुझ्या मागे लागलेला नाही. तो विषाचा वापर अन्न पकडण्यासाठी किंवा स्वतःच्या बचावासाठी करतो, आणि त्याला लपून राहणंच जास्त आवडतं. सुरक्षित राहण्याबद्दल आणखी
तो किती मोठा आहे?
तो किती लांब आहे?
नाकापासून शेपटीपर्यंत 2.5 कुत्र्यांइतका लांब
एकामागोमाग ठेवलेल्या 14 केळ्यांइतका लांब
43 सेकंदांत 100 मीटर पार करू शकेल (सगळ्यात वेगवान माणसाला 9.6 लागतात)इनलँड तैपान तुझ्या तुलनेत किती मोठा आहे?
तुझ्या ब्राउझरमधलं फक्त गणित. काहीही सेव्ह होत नाही किंवा कुठेही पाठवलं जात नाही.
तो किती वेगवान आहे?
माहिती
एका दंशात १०० हून अधिक प्रौढ माणसांचा जीव घेण्याइतके विष असते, असा अंदाज आहे.1
उंदरांवरील प्रयोगशाळा चाचण्यांच्या आधारे, हा जगातील सर्वात विषारी साप मानला जातो.1
जवळजवळ ९० वर्षे विज्ञानाला हा साप हरवल्यासारखा वाटत होता. १९७२ मध्ये तो पुन्हा सापडला.1
ऋतूनुसार याच्या रंगाचा गडदपणा बदलतो: हिवाळ्यात तो अधिक गडद होतो, त्यामुळे त्याला उष्णता शोषायला मदत होते. उन्हाळ्यात तो फिकट होतो.1
त्याच्या नावातील "फियर्स" (उग्र) हा शब्द त्याच्या विषाच्या तीव्रतेबद्दल आहे, त्याच्या स्वभावाबद्दल नाही.1
बंदिवासात हा साप सहसा १० ते १५ वर्षे जगतो. ऑस्ट्रेलिया झूमधील एक साप २० वर्षांहून अधिक जगल्याचे सांगितले जाते.1
गैरसमज मोडणारा
गैरसमज: त्याच्या नावातील "फियर्स" (उग्र) याचा अर्थ हा साप आक्रमक आहे.
खरं: "फियर्स" हा शब्द त्याचे विष किती तीव्र आहे, याबद्दल आहे. हा साप सहसा लाजाळू आणि शांत असतो.1
विषतज्ज्ञांसाठी
- शास्त्रीय नाव
- Oxyuranus microlepidotus
- गट
- ऑस्ट्रेलियातील साप
- कुटुंब
- Elapidae2
- क्रम
- Squamata
- खंड
- ऑस्ट्रेलिया आणि ओशनिया
- पिल्लं
- ही जात अंडी घालते. एका वेळी सहसा १० ते २४ अंडी घातली जातात. ती बहुधा सस्तन प्राण्यांच्या सोडून दिलेल्या बिळांत किंवा खडकांच्या खोल भेगांत घातली जातात.1
- निसर्गात त्याची स्थिती कशी आहे
- कमी चिंताजनक (IUCN रेड लिस्ट, २०१८). न्यू साउथ वेल्समध्ये हा नामशेष झाल्याचे मानले जाते आणि व्हिक्टोरियामध्ये तो प्रादेशिकदृष्ट्या नामशेष झाला आहे.1
- माणसांना धोका
- 5 / 5: प्राणघातक3
माहिती कुठून येते
- Inland taipan (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
- Oxyuranus microlepidotus (iNaturalist): नावे आणि वर्गीकरण.
- Venom Wiki: धोक्याची पातळी, सामान्य आकार आणि वेगाचा अंदाज हे आमचे स्वतःचे आहेत. आम्ही ते कसे ठरवतो ते बघ: आम्ही धोका कसा ठरवतो.
या पानावरच्या प्रत्येक माहितीसोबत एक क्रमांक आहे जो तिच्या स्रोताकडे निर्देश करतो. आमचं काही चुकलं असेल तर माफ कर, आम्ही प्राणीप्रेमी आहोत, विज्ञान नियतकालिक नाही. आम्हाला [email protected] वर कळव, आम्ही दुरुस्त करू.
विंचवाला भूक लागली आहे! Venom Wiki हा एका माणसाचा प्रकल्प आहे: मोफत, जाहिराती नाहीत आणि ट्रॅकर नाहीत. एक छोटीशी टिप तो ऑनलाइन ठेवायला मदत करते.विंचवाला खायला दे
Coastal taipan
Common death adder
Eastern brown snake
टायगर साप
Collett's snake
Desert death adder
Sydney funnel-web spider
Redback spider
Brown tree snake
Hooded pitohui
Platypus
Northern tree-dwelling funnel-web spider