आफ्रिका
आशिया
युरोप
दक्षिण अमेरिका
ऑस्ट्रेलिया आणि ओशनिया
अंटार्क्टिका
प्रशांत महासागर
अटलांटिक महासागर
हिंदी महासागर
आर्क्टिक महासागर
भूमध्य समुद्र
तांबडा समुद्र
कॅरिबियन समुद्र
कोरल समुद्र
दक्षिण चीन समुद्र
फिलिपीन समुद्र
अंदमान समुद्र
उत्तर समुद्र
तिमोर आणि अराफुरा समुद्र
बंगालचा उपसागर
कॅलिफोर्नियाचे आखात
टायगर साप
चावाटायगर साप हा मोठा आणि अतिशय विषारी साप आहे. तो दक्षिण ऑस्ट्रेलियात राहतो. किनाऱ्याजवळची बेटे आणि टास्मानियातही तो आढळतो. त्याच्या अंगावर काळे आणि पिवळे पट्टे असतात. ते वाघाच्या पट्ट्यांसारखे दिसतात, म्हणून त्याला हे नाव मिळाले. पण त्याचे रंग खूप वेगवेगळे असू शकतात. त्याचा दंश जीवघेणा ठरू शकतो. म्हणून ऑस्ट्रेलियातील लोकांना हा साप ओळखायला आणि त्याच्यापासून सावध राहायला शिकवले जाते.1
त्याला कसं ओळखायचं
- अंगावर गडद पट्ट्यांची नक्षी असते. हे पट्टे अगदी ठळक किंवा फिकट असू शकतात. त्यांचा रंग फिकट ते खूप गडद असतो.1
- मूळ रंग ऑलिव्ह, पिवळा, नारिंगी-तपकिरी किंवा गडद काळा असतो. पोटाची बाजू फिकट पिवळी किंवा नारिंगी असते.1
- काही समूहांतील सापांवर पट्टे नसतात. त्यामुळे फक्त पट्ट्यांवरून खात्रीने ओळखता येत नाही.1
- लांबी साधारण १.२ मीटर असते. शरीर दणकट आणि डोके बोथट असते.1
अनेकदा याच्याशी गल्लत होते: टायगर साप रंगावरून ओळखणे भरवशाचे नाही. त्यांच्या स्वतःच्या उपप्रजातींमध्येही रंगावरून फरक करता येत नाही. अचूक ओळख तज्ज्ञानेच करावी. त्यासाठी विष तपासणी किट वापरतात किंवा खवले मोजतात.1
विषाची ताकद
चावताना विष त्याच्या विषदंतांतून किंवा दातांतून बाहेर येतं.
त्याच्या दंशातलं विष काय करतं?
टायगर सापाच्या विषात तीव्र न्यूरोटॉक्सिन (मज्जातंतूंवर हल्ला करणारी विषे), कोॲग्युलंट (रक्त गोठण्यावर परिणाम करणारे घटक), हिमोलायसिन (रक्तपेशी नष्ट करणारे घटक) आणि मायोटॉक्सिन (स्नायूंना इजा करणारी विषे) असतात. सुरुवातीची लक्षणे म्हणजे पाय आणि मानेच्या भागात स्थानिक वेदना, मुंग्या येणे, बधिरपणा आणि घाम येणे. त्यानंतर बऱ्यापैकी लवकर श्वास घ्यायला त्रास होऊ शकतो आणि अर्धांगवायू (पक्षाघात) होऊ शकतो.1
तो माणसांसाठी किती धोकादायक आहे?
माणसांना धोका: प्राणघातकजगातल्या सगळ्यात धोकादायक प्राण्यांपैकी एक.२००५ ते २०१५ या काळात ऑस्ट्रेलियात ओळख पटलेल्या सर्पदंशाच्या रुग्णांपैकी १७% रुग्णांना टायगर सापाने दंश केला होता. विषबाधा निश्चित झालेल्या ११९ रुग्णांपैकी चार जणांचा मृत्यू झाला. हा साप माणसासाठी जीवघेणा ठरू शकतो. ऑस्ट्रेलियातील सर्पदंशाच्या मृत्यूंमध्ये फक्त ब्राउन साप यापेक्षा जास्त मृत्यूंना कारणीभूत ठरतो. एका अभ्यासानुसार उपचार न केल्यास मृत्यूदर ४०% ते ६०% असतो.1
चांगली बातमी: डॉक्टरांकडे यावर औषध (प्रतिविष) किंवा उपचार आहे.1
घाबरल्यावर तो काय करतो?
धोका वाटल्यावर हा साप आपले शरीर चपटे करतो आणि डोके जमिनीपासून वर उचलतो. दंश करण्यापूर्वीची ही नेहमीची पवित्रा असते.1
जर तो चावला तर
- दाब देऊन हालचाल थांबवण्याची पद्धत (प्रेशर इमोबिलायझेशन) वापरा. दंशाच्या जागेवर रुंद, जाड पट्ट्या बांधा. मग त्याच पट्ट्या हात किंवा पाय यांवरून खाली आणि परत वर काखेपर्यंत किंवा जांघेपर्यंत बांधत जा. स्प्लिंट (आधारपट्टी) लावून तो अवयव स्थिर ठेवा. टास्मानियात साप ओळखण्याची गरज नसते, कारण तिथल्या सर्व सापांवर एकच प्रतिविष (अँटिव्हेनम) उपयोगी पडते.1
- दाब देऊन हालचालबंदी (प्रेशर इमोबिलायझेशन): चाव्यावर घट्ट लवचिक पट्टी (इलॅस्टिक बँडेज) गुंडाळ आणि मग संपूर्ण हात किंवा पाय वरपर्यंत गुंडाळ, फळी (स्प्लिंट) लावून त्याला आधार दे, आणि मदत येईपर्यंत व्यक्तीला पूर्णपणे स्थिर ठेव.
- चाव्याची जागा धुऊ नकोस: त्वचेवर राहिलेल्या विषाची चाचणी करून रुग्णालय योग्य प्रतिविष (अँटीव्हेनम) निवडू शकतं.
नेहमी आधी तुझा आपत्कालीन क्रमांक (112, 000, 911) लाव. ही प्रथमोपचाराची सर्वसाधारण माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. प्रथमोपचाराच्या मूलभूत गोष्टी
सुरक्षित राहा
- जंगली प्राण्याला कधीही हात लावू नकोस, पकडू नकोस किंवा छेडू नकोस, अगदी लहान असला तरी, आणि झोपलेला किंवा मेलेला दिसत असला तरी.
- त्याला जागा दे. तो समोर आला तर शांत राहा, हळूहळू मागे हो आणि त्याला त्याच्या वाटेने जाऊ दे.
- जर एखादा तुला चावला: शांत राहा, हालचाल करू नकोस, तुझा आपत्कालीन क्रमांक (112, 000, 911) लाव किंवा पटकन रुग्णालयात पोहोच. तो कसा दिसत होता ते लक्षात ठेव, फोटो उपयोगी पडतो.
तो तुझ्या मागे लागलेला नाही. तो विषाचा वापर अन्न पकडण्यासाठी किंवा स्वतःच्या बचावासाठी करतो, आणि त्याला लपून राहणंच जास्त आवडतं. सुरक्षित राहण्याबद्दल आणखी
तो किती मोठा आहे?
तो किती लांब आहे?
नाकापासून शेपटीपर्यंत 4 पाळीव मांजरांइतका लांब
एकामागोमाग ठेवलेल्या 11 केळ्यांइतका लांब
49 सेकंदांत 100 मीटर पार करू शकेल (सगळ्यात वेगवान माणसाला 9.6 लागतात)टायगर साप तुझ्या तुलनेत किती मोठा आहे?
तुझ्या ब्राउझरमधलं फक्त गणित. काहीही सेव्ह होत नाही किंवा कुठेही पाठवलं जात नाही.
तो किती वेगवान आहे?
माहिती
एका दंशात हा साप ३५ ते ६५ मिलिग्रॅम विष सोडू शकतो. माणसासाठी प्राणघातक मात्रा फक्त ३ मिलिग्रॅम आहे.1
चॅपेल बेटावरील टायगर साप या प्रजातीतील सर्वात मोठे असतात. त्यांची सरासरी लांबी ६ फुटांपेक्षा (सुमारे १.९ मीटर) जास्त असते.1
टायगर साप पोहताना, झाडांवर चढताना आणि इमारतींमध्ये शिरताना आढळू शकतात.1
ऑस्ट्रेलियातील बहुतेक राज्यांत टायगर सापांना कायद्याने संरक्षण आहे. त्यांना मारल्यास किंवा इजा केल्यास A$७,५०० पर्यंत दंड होऊ शकतो.1
टायगर साप कमी तापमान सहन करू शकतात. उबदार रात्री ते सक्रिय असू शकतात.1
टास्मानियातील टायगर साप शांत स्वभावाचे असतात. ते थंड भागात राहतात, हे त्याचे कारण असावे.1
गैरसमज मोडणारा
गैरसमज: टायगर साप कोणत्या प्रकारचा आहे, हे त्याच्या रंगावरून ओळखता येते.
खरं: रंग प्रत्येक सापात आणि ऋतूनुसार खूप बदलतो. त्यामुळे रंगावरून साप ओळखणे भरवशाचे नाही. विष तपासणी किट किंवा खवले मोजणे हे जास्त अचूक आहे.1
विषतज्ज्ञांसाठी
माहिती कुठून येते
- Tiger snake (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
- Notechis scutatus (iNaturalist): नावे आणि वर्गीकरण.
- Venom Wiki: धोक्याची पातळी, सामान्य आकार आणि वेगाचा अंदाज हे आमचे स्वतःचे आहेत. आम्ही ते कसे ठरवतो ते बघ: आम्ही धोका कसा ठरवतो.
या पानावरच्या प्रत्येक माहितीसोबत एक क्रमांक आहे जो तिच्या स्रोताकडे निर्देश करतो. आमचं काही चुकलं असेल तर माफ कर, आम्ही प्राणीप्रेमी आहोत, विज्ञान नियतकालिक नाही. आम्हाला [email protected] वर कळव, आम्ही दुरुस्त करू.
विंचवाला भूक लागली आहे! Venom Wiki हा एका माणसाचा प्रकल्प आहे: मोफत, जाहिराती नाहीत आणि ट्रॅकर नाहीत. एक छोटीशी टिप तो ऑनलाइन ठेवायला मदत करते.विंचवाला खायला दे
Coastal taipan
Common death adder
Eastern brown snake
इनलँड तैपान
Collett's snake
Desert death adder
Sydney funnel-web spider
Redback spider
Brown tree snake
Hooded pitohui
Platypus
Northern tree-dwelling funnel-web spider