⛑️ Dula o bolokehile haufi le diphoofolo tse nang le chefo

Hoo e batlang e le ho longwa le ho hlajwa hohle ho etsahala ha motho a ama, a hata kapa a makatsa phoofolo. Tseba se phelang haufi le wena, o e fe sebaka, mme o tsebe seo o lokelang ho se etsa ha ho ka etsahala bothata.

Dinomoro tsa tshohanyetso: 112 Yuropa, 000 Australia, 911 Amerika Leboya, 111 New Zealand. Ditsi tsa chefo (poison centre) di ka o bolella seo o lokelang ho se etsa, di letsetse le tsona.

Qoba ho longwa le ho hlajwa

1. O se ke wa ama, wa tshwara kapa wa tena phoofolo ya naheng, leha e le e nyenyane, le leha e shebahala e shwele.
2. Sheba pele o kenya matsoho kapa maoto kae kapa kae moo o sa boneng teng: ka tlasa majwe le dikutu, ka mekoting, mekgobong ya patsi, ka matlwaneng a polokelo, ka mabokoseng a mangolo le ka tlasa ditulo tsa matlwana a ka ntle.
3. Apara dieta tse kwetsweng le marikgwe a malelele hlaheng le bosiu. Sebedisa totshe ha ho se ho le lefifi.
4. Dibakeng tse nang le diphepheng le dikgo, kgutsumetsa dieta, diaparo, mashela le dikobo pele o di sebedisa.
5. Ha o kopana le noha, ema o sa sisinyehe kapa o kgutlele morao butle. Boholo ba ho longwa ho etsahala ha batho ba leka ho e bolaya kapa ho e tshwara.
6. Lewatleng: sesa moo balebedi ba bosesi (lifeguards) ba reng ho bolokehile teng, apara sutu e sireletsang ho hlajweng metsing a tropike nakong ya di-jellyfish, hulanya maoto a hao lehlabatheng metsing a sa tebang, mme o se ke wa nka dikgetla tsa cone kapa di-octopus tse nyenyane.

Ka mora ho longwa kapa ho hlajwa

1. Tloha haufi le phoofolo. O se ke wa leka ho e tshwara kapa ho e bolaya, empa hopola hore e ne e shebahala jwang kapa o e nke foto o le sebakeng se bolokehileng.
2. Letsetsa nomoro ya tshohanyetso, kapa o ye sepetlele kapele. O se ke wa emela matshwao: dichefo tse ding di sebetsa butle qalong.
3. Boloka motho a kgutsitse mme a sa sisinyehe. Ho sisinyeha ho phatlalatsa chefo kapele.
4. Tlosa mesale, diwatjhe le dintho tse tiileng haufi le moo e lomileng teng pele ho ruruha ho qala.
5. O se ke wa seha leqeba, o se ke wa monya chefo, o se ke wa sebedisa tourniquet e tiileng, leqhwa kapa joala.

Thuso ya pele e ikgethang bakeng sa diphoofolo tse ding

Ena ke keletso e tlwaelehileng ya thuso ya pele dinaheng tseo diphoofolo tsena di phelang ho tsona (mohlala, e tswang ho Australian Resuscitation Council). Kamehla latela seo mosebeletsi wa tshohanyetso a o bolellang sona.

• Dinoha tsa Australia, dikgo tsa funnel-web, di-octopus tse nang le mehele e putswa, dikgofu tsa cone: pressure immobilisation. Phuthela bandeje e tiileng e huduhang (elastiki) hodima moo e lomileng teng ebe setho sohle, o se tlame ka splint (lepolanka la ho se tshehetsa), mme o boloke motho a sa sisinyehe ho hang. Ho longwa ke octopus e nang le mehele e putswa ho ka emisa ho hema: itokisetse ho mo hemela ka molomo (rescue breaths).
• Di-stonefish, di-lionfish, di-stingray, di-catfish tse nang le chefo le di-sea urchin: kenya leqeba metsing a tjhesang, a tjhesang hoo motho a ka a mamellang ntle le ho tjha (a leke ka letsoho la hao pele), metsotso e 30 ho isa ho e 90. Fumana thuso ya bongaka.
• Di-box jellyfish tsa tropike le Irukandji: tshela asene (vinegar) moo e hlabileng teng bonyane metsotswana e 30, bitsa thuso, mme o itokisetse ho etsa CPR. O se ke wa hohla moo e hlabileng teng.
• Di-bluebottle (Portuguese man o' war): tlosa di-tentacle, hlatswa ka metsi a lewatle, ebe ka metsi a tjhesang bakeng sa bohloko.
• Dinotshi, di-wasp le bohlwa: kgwaratla lemao la notshi o le ntshe, pholisa sebaka seo. Haeba motho a hema ka thata, sefahleho se ruruha kapa a ikutlwa a tla idibala, ke tshohanyetso ya aletjhi (allergy): letsetsa nomoro ya tshohanyetso mme o sebedise pene ya hae ya adrenaline (adrenaline auto-injector) haeba a na le yona.
• Dikgo tsa redback le tsa widow: pakete ya leqhwa bakeng sa bohloko, le thuso ya bongaka haeba bohloko bo le matla kapa bo phatlalla.

Venom Wiki ke tataiso, hase keletso ya bongaka. Melao e fapana dinaheng mme e fetoha ha nako e ntse e tsamaya. Ha o sa tsebe hantle, letsetsa nomoro ya tshohanyetso.

Maemo a rona a kotsi

Phoofolo e nngwe le e nngwe ho Venom Wiki e fuwa boemo ba kotsi ho tloha ho 1 ho isa ho 5. Bo o bolella hore phoofolo e kotsi hakae ho batho, eseng hore chefo ya yona e matla hakae laboratoring. Ke tekanyo ya rona, e entsweng ka se tsejwang ka phoofolo e nngwe le e nngwe.

Ho molemo ho tseba

Boholo ba diphoofolo tse nang le chefo di a ithiba. Di sebedisa chefo ho tshwara dijo tsa tsona le ho itshireletsa. Tse ngata tsa tsona di na le thuso le tsona: di ja dikokonyana tse senyang, mme meriana ya bohloko, kgatello ya madi le lefu la tswekere e entswe ka chefo.