⛑️ Sàmmal sa bopp ci wetu rab yu am daŋar

Lu ëpp ci màtt ak jam yi, day am su kenn laalee ab rab, tegee tànk ci kawam walla bett ko. Xamal rab yi dund ci sa wet, may leen bérab, te xamal li ngay def su dara xewee.

Nimeroy urgence: 112 ci Tugal, 000 ci Ostarali, 911 ci Amerig gu Bëj-gànnaar, 111 ci Nuwel Selànd. Centre antipoison yi mën nañu la wax li ngay def, woo leen itam.

Moytul màtt ak jam

1. Bul laal mukk, bul jàpp, bul sonal ab rab bu àll, doonte bu ndaw la, te doonte dafa mel ni dafa dee.
2. Xoolal bala ngay teg say loxo walla say tànk fu nga mënul a gis: ci suufu doj ak bant, ci ay pax, ci dénkub matt, ci ay mbàar, ci boyotu leetar ak ci suufu toogu wanag yu nekk ci biti.
3. Solal dàll yu tëju ak tubey yu guddu ci àll ak ci guddi. Jëfandikool lampe-torche ci lëndëm.
4. Ci réew yu bare jiit ak jargoñ, yëngal-yëngalal dàll yi, yére yi, serwiet yi ak lalu nelaw yi bala ngay jëfandikoo leen.
5. Su nga dajee ak jaan, taxawal temm walla nga dellu ginnaaw ndànk-ndànk. Lu ëpp ci màtt yi day am bu nit ñi jéemee rey ko walla jàpp ko.
6. Ci géej gi: féeyal fu sauveteur yi wax ne amul musiba, solal combinaison anti-méduse ci ndoxi tropik ci jamonoy méduse yi, diri say tànk ci suuf si fu ndox mi xóotul, te bul jël mukk cône walla pieuvre yu ndaw.

Ginnaaw bépp màtt walla jam

1. Soreel rab bi. Bul jéem a jàpp ko walla rey ko, waaye bul fàtte ni mu meloon, walla nga jël ab nataalam fu sore te wóor.
2. Woo sa nimerob urgence, walla dem lopitaan ci gaaw. Bul xaar ay màndarga: am na ay daŋar yuy liggéey ndànk ci njëlbéen.
3. Def ba nit ki dal te bañ a yëngu. Yëngu dafay tax daŋar bi gën a gaaw a law.
4. Dindi jaaro yi, montar yi ak lu xat lépp ci wetu fa mu màtt bala mu funki.
5. Bul dagg gaañu-gaañu bi, bul màcc daŋar bi, bul takk garrot bu dëgër, bul jëfandikoo galaas walla alkol.

Ndimbal yu jëkk yu wuute ngir yenn rab

Lii ay ndigal yu ndimbal yu jëkk yu ñu xam la ci réew yi rab yii di dund (ci misaal, yu Australian Resuscitation Council). Saa su nekk, toppal li nit ki tontu ci nimerob urgence bi la wax.

• Jaani Ostarali, jargoñu atrax, pieuvre à anneaux bleus, cône: immobilisation ak pression. Laxasal ab bànd élastique bu dëgër ci kaw fa mu màtt, ba noppi cër bi yépp, takkal ko attelle, te def ba nit ki bañ a yëngu dara. Màttu pieuvre à anneaux bleus mën na taxawal noyyi: pare ngir may ko noyyi (bouche-à-bouche).
• Jënu-doj, poisson-lion, raie, poisson-chat yu am daŋar ak oursin: teg gaañu-gaañu bi ci ndox mu tàng, lu nit ki mën a muñ waaye bu dul ko lakk (seetal ko ak sa loxo), diir bu dale 30 ba 90 minit. Wutal ndimbal doktoor.
• Méduse-boîte yu tropik ak Irukandji: tuuru vinaigre ci fa mu jam, 30 segond lu mu néew néew, woo ndimbal te pare ngir def RCP (massage cardiaque). Bul moos fa mu jam.
• Galère portugaise (physalie): dindi tentacule yi, raxas ak ndoxu géej, ginnaaw gi ndox mu tàng ngir metit wi.
• Yamb, guêpe ak fourmi: xuufal dagu yamb bi ba mu génn, sedal fa mu jam. Su nit ki am jafe-jafe ci noyyi, kanamam funki walla mu bëgg a xëm, allergie bu metti la (urgence): woo sa nimerob urgence te jëfandikoo stylo adrénaline bi mu am, su am.
• Redback ak jargoñu veuve: mbuusu galaas ngir metit wi, ak ndimbal doktoor su metit wi dëgëree walla mu law.

Venom Wiki ab gid la, du ndigalu doktoor. Sàrt yi dañuy wuute ci réew yi te dañuy soppiku ci jamono. Su la werul, woo sa nimerob urgence.

Sunu tolluwaayu musiba

Rab bu nekk ci Venom Wiki am na tolluwaayu musiba bu dale 1 ba 5. Dafay wax ni rab bi lore nit ñi, du ni daŋaram dëgëre ci laboratuwaar. Sunu natt la, ñu defar ko ci li ñu xam ci rab bu nekk.

Baax na xam

Lu ëpp ci rab yu am daŋar yi dañuy rus. Dañuy jëfandikoo daŋar ngir jàpp seen ñam ak ngir aar seen bopp. Lu bare ci ñoom am nañu njariñ itam: dañuy lekk gunóor yu lor, te defar nañu ay garab ak daŋar ngir metit, tansiyoŋ ak sukar.