⛑️ Wà láìléwu ní àyíká àwọn ẹranko olóró

Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo ìbùjẹ àti ìtani ló ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ẹnìkan bá fọwọ́ kan ẹranko, tẹ̀ ẹ́ mọ́lẹ̀ tàbí yà á lẹ́nu. Mọ ohun tó ń gbé ní àyíká rẹ, fún un ní àyè, kí o sì mọ ohun tí o máa ṣe bí nǹkan bá lọ ṣàkúṣà.

Nọ́ńbà pàjáwìrì: 112 ní Yúróòpù, 000 ní Ọsirélíà, 911 ní Àríwá Amẹ́ríkà, 111 ní Niu Sílándì. Àwọn ibùdó ìmọ̀ràn májèlé lè sọ ohun tí o máa ṣe fún ọ, pè wọ́n náà.

Yẹra fún ìbùjẹ àti ìtani

1. Má ṣe fọwọ́ kan, mú tàbí yọ ẹranko igbó lẹ́nu láéláé, kódà bí ó bá kéré, kódà bí ó bá dà bí ẹni pé ó ti kú.
2. Wò ó kí o tó fi ọwọ́ tàbí ẹsẹ̀ rẹ sí ibikíbi tí o kò rí: sábẹ́ àpáta àti igi tó wó, nínú ihò, òkìtì igi, ilé ìkẹ́rùsí, àpótí lẹ́tà àti sábẹ́ ìjókòó ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ìta.
3. Wọ bàtà tó bo ẹsẹ̀ àti ṣòkòtò gígùn nínú igbó àti lálẹ́. Lo tọ́ọ̀ṣì lẹ́yìn tí ilẹ̀ bá ṣú.
4. Ní ilẹ̀ tí àkekèé àti alántakùn wà, gbọn bàtà, aṣọ, aṣọ ìnura àti aṣọ ibùsùn kí o tó lò wọ́n.
5. Bí o bá pàdé ejò, dúró jẹ́ẹ́ tàbí sẹ́yìn díẹ̀díẹ̀. Ọ̀pọ̀ ìbùjẹ ló ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn ènìyàn bá gbìyànjú láti pa á tàbí mú un.
6. Létí òkun: lúwẹ̀ẹ́ níbi tí àwọn olùgbàlà etí omi bá sọ pé kò séwu, wọ aṣọ ààbò ìtani (stinger suit) nínú omi ilẹ̀ olóoru ní àsìkò jellyfish, máa wọ́ ẹsẹ̀ rẹ nílẹ̀ nínú omi tí kò jìn tí iyanrìn wà, má sì ṣe gbé ìkarahun ìgbín cone tàbí octopus kékeré láéláé.

Lẹ́yìn ìbùjẹ tàbí ìtani èyíkéyìí

1. Kúrò lọ́dọ̀ ẹranko náà. Má ṣe gbìyànjú láti mú un tàbí pa á, ṣùgbọ́n rántí bí ó ṣe rí tàbí ya fọ́tò rẹ̀ láti ọ̀nà jíjìn tí kò séwu.
2. Pe nọ́ńbà pàjáwìrì rẹ, tàbí lọ sí ilé ìwòsàn kíákíá. Má ṣe dúró de àmì àìsàn: àwọn oró kan máa ń ṣiṣẹ́ díẹ̀díẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀.
3. Jẹ́ kí ẹni náà farabalẹ̀ kí ó sì wà láìmira. Mímira ń jẹ́ kí oró tàn kálẹ̀ kíákíá.
4. Yọ òrùka, aago ọwọ́ àti àwọn nǹkan tó há nítòsí ibi ìbùjẹ kí wíwú tó bẹ̀rẹ̀.
5. Má ṣe gé ọgbẹ́ náà, má ṣe fi ẹnu fa oró jáde, má ṣe lo okùn dídì tó le (tourniquet), yìnyín tàbí ọtí.

Ìtọ́jú àkọ́kọ́ pàtàkì fún àwọn ẹranko kan

Èyí ni ìmọ̀ràn ìtọ́jú àkọ́kọ́ tí a ń tẹ̀lé ní àwọn orílẹ̀-èdè tí àwọn ẹranko wọ̀nyí ń gbé (fún àpẹẹrẹ láti ọ̀dọ̀ Australian Resuscitation Council). Máa tẹ̀lé ohun tí olùdáhùn ìpè pàjáwìrì bá sọ fún ọ nígbà gbogbo.

• Àwọn ejò Ọsirélíà, alántakùn funnel-web, octopus olórùka búlúù, ìgbín cone: dídì pẹ̀lú ìfúnpá láìmira (pressure immobilisation). Fi bándéèjì rọ́bà (elastic) tó le wé ibi ìbùjẹ náà, lẹ́yìn náà gbogbo apá tàbí ẹsẹ̀ náà, fi igi ìdábùú (splint) dì í, kí o sì jẹ́ kí ẹni náà wà láìmira rárá. Ìbùjẹ octopus olórùka búlúù lè dá èémí dúró: múra láti fún un ní èémí ìgbàlà.
• Ẹja òkúta, lionfish, stingray, ẹja àrọ̀ olóró (catfish) àti sea urchin: fi ọgbẹ́ náà sínú omi gbígbóná, tó gbóná tó bí ẹni náà ṣe lè fara dà á láìjóná (fi ọwọ́ ara rẹ dán an wò), fún ìṣẹ́jú 30 sí 90. Wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn.
• Box jellyfish ilẹ̀ olóoru àti Irukandji: da ọtí kíkan (vinegar) sí ibi tí ó ti ta ni fún ó kéré tán ìṣẹ́jú-àáyá 30, pe fún ìrànlọ́wọ́, kí o sì múra láti ṣe CPR. Má ṣe fọwọ́ pa ibi tí ó ti ta ni.
• Bluebottles (Portuguese man o' war): yọ okùn-ọwọ́ rẹ̀ (tentacles) kúrò, fi omi òkun fọ̀ ọ́, lẹ́yìn náà omi gbígbóná fún ìrora.
• Oyin, agbọ́n àti èèrà: ha ẹ̀gún ìtani oyin jáde, kí o sì tu ibẹ̀ lára. Bí ẹni náà bá ń mí pẹ̀lú ìṣòro, tí ojú rẹ̀ wú, tàbí tí ó ń fẹ́ dákú, pàjáwìrì àléjì ni: pe nọ́ńbà pàjáwìrì rẹ kí o sì lo kálámù abẹ́rẹ́ adrenaline rẹ̀ bí ó bá ní ọ̀kan.
• Alántakùn redback àti widow: àpò yìnyín fún ìrora, àti ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn bí ìrora bá le tàbí tí ó ń tàn kálẹ̀.

Ìtọ́sọ́nà ni Venom Wiki, kì í ṣe ìmọ̀ràn ìṣègùn. Òfin yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè kan sí òmíràn, ó sì ń yí padà bí àkókò ti ń lọ. Bí o kò bá dá ọ lójú, pe nọ́ńbà pàjáwìrì rẹ.

Àwọn ìpele ewu wa

Ẹranko kọ̀ọ̀kan lórí Venom Wiki ní ìpele ewu láti 1 sí 5. Ó sọ fún ọ bí ẹranko náà ṣe léwu tó fún ènìyàn, kì í ṣe bí oró rẹ̀ ṣe lágbára tó ní yàrá ìwádìí. Ìdíwọ̀n tiwa ni, tí a ṣe láti inú ohun tí a mọ̀ nípa ẹranko kọ̀ọ̀kan.

Ó dára láti mọ̀

Ọ̀pọ̀ ẹranko olóró máa ń tijú. Wọ́n ń lo oró láti mú oúnjẹ wọn àti láti dáàbò bo ara wọn. Ọ̀pọ̀ nínú wọn wúlò pẹ̀lú: wọ́n ń jẹ kòkòrò aṣèbàjẹ́, a sì ti ṣe oògùn fún ìrora, ẹ̀jẹ̀ ríru àti àtọ̀gbẹ láti inú oró.