⛑️ Hlala uphephile eduze kwezilwane ezinobuthi
Cishe konke ukulunywa nokuhlatshwa kwenzeka lapho umuntu ethinta, enyathela noma ethusa isilwane. Yazi ukuthi yini ehlala eduze kwakho, usinike isikhala, futhi wazi ukuthi wenzeni uma kukhona okungahambi kahle.
Izinombolo zezimo eziphuthumayo: 112 eYurophu, 000 e-Australia, 911 eNyakatho Melika, 111 eNew Zealand. Izikhungo zoshevu (poison centre) zingakutshela okufanele ukwenze, zishayele nazo.
Gwema ukulunywa nokuhlatshwa
- Ungalokothi uthinte, ubambe noma ugcone isilwane sasendle, ngisho noma sincane, futhi ngisho noma sibukeka sifile.
- Bheka ngaphambi kokufaka izandla noma izinyawo zakho noma yikuphi lapho ungaboni khona: ngaphansi kwamatshe nezingodo, emigodini, ezinqwabeni zezinkuni, emashedini, emabhokisini eposi nangaphansi kwezihlalo zezindlu zangasese ezingaphandle.
- Gqoka izicathulo ezivaliwe namabhulukwe amade ehlathini nasebusuku. Sebenzisa ithoshi uma sekuhlwile.
- Ezweni lamafezela nezicabucabu, qhaqhazela izicathulo, izingubo, amathawula nezingubo zokulala ngaphambi kokuzisebenzisa.
- Uma uhlangana nenyoka, ma ungashukumi noma uhlehle kancane. Ukulunywa okuningi kwenzeka lapho abantu bezama ukuyibulala noma ukuyibamba.
- Olwandle: bhukuda lapho abagadi bolwandle bethi kuphephile khona, gqoka isudi yokuvikela ukuhlatshwa emanzini ashisayo ngenkathi yama-jellyfish, hudula izinyawo zakho emanzini angajulile anesihlabathi, futhi ungalokothi uthathe amagobolondo e-cone noma izingwane ezincane.
Ngemva kokulunywa noma ukuhlatshwa
- Suka eduze kwesilwane. Ungazami ukusibamba noma ukusibulala, kodwa khumbula ukuthi besibukeka kanjani noma usithathe isithombe usebangeni eliphephile.
- Shayela inombolo yezimo eziphuthumayo, noma uye esibhedlela ngokushesha. Ungalindi izimpawu: obunye ubuthi busebenza kancane ekuqaleni.
- Gcina umuntu ezolile futhi engashukumi. Ukunyakaza kusabalalisa ubuthi ngokushesha.
- Khipha izindandatho, amawashi nezinto eziqinile eduze kwenxeba ngaphambi kokuthi kuqale ukuvuvukala.
- Ungasiki inxeba, ungamunci ubuthi, ungasebenzisi i-tourniquet eqinile, iqhwa noma utshwala.
Usizo lokuqala olukhethekile lwezinye izilwane
Lesi yiseluleko sosizo lokuqala esijwayelekile emazweni lapho lezi zilwane zihlala khona (isibonelo, esivela ku-Australian Resuscitation Council). Njalo landela lokho okushiwo ngumsebenzi wezimo eziphuthumayo ocingweni.
- Izinyoka zase-Australia, izicabucabu ze-funnel-web, izingwane ezinezindandatho eziluhlaza, iminenke ye-cone: ukubopha ngokucindezela nokuvimba ukunyakaza (pressure immobilisation). Bopha ibhandeshi elinwebekayo eliqinile phezu kwenxeba bese ubopha isitho sonke, usiqinise nge-splint, futhi ugcine umuntu engashukumi nhlobo. Ukulunywa yingwane enezindandatho eziluhlaza kungamisa ukuphefumula: lungela ukumphefumulela (rescue breaths).
- Ama-stonefish, ama-lionfish, ama-stingray, ama-catfish anobuthi nezinkalankala zasolwandle ezinameva (sea urchins): faka inxeba emanzini ashisayo, ashisa ngendlela umuntu angakwazi ukuyibekezelela ngaphandle kokusha (yihlole ngesandla sakho), imizuzu engama-30 kuya kwengama-90. Thola usizo lwezokwelapha.
- Ama-box jellyfish asezindaweni ezishisayo nama-Irukandji: thela uviniga ezindaweni ezihlatshiwe okungenani imizuzwana engama-30, biza usizo, futhi ulungele ukwenza i-CPR. Ungahlikihli izindawo ezihlatshiwe.
- Ama-bluebottle (i-Portuguese man o' war): khipha ama-tentacle, hlanza ngamanzi olwandle, bese usebenzisa amanzi ashisayo ngenxa yobuhlungu.
- Izinyosi, imivi nezintuthwane: khipha udosi lwenyosi ngokulukhuhla, pholisa indawo. Uma umuntu ephefumula kanzima, ebuso kuvuvukala noma ezizwa ezoquleka, lesi yisimo esiphuthumayo se-allergy: shayela inombolo yezimo eziphuthumayo futhi usebenzise ipeni lakhe le-adrenaline uma enalo.
- Izicabucabu ze-redback ne-widow: iphakethe leqhwa ngenxa yobuhlungu, nosizo lwezokwelapha uma ubuhlungu bunamandla noma busabalala.
I-Venom Wiki iwumhlahlandlela, akusona iseluleko sezokwelapha. Imithetho iyahluka emazweni ahlukene futhi iyashintsha ngokuhamba kwesikhathi. Uma ungabaza, shayela inombolo yezimo eziphuthumayo.
Amazinga ethu engozi
Isilwane ngasinye ku-Venom Wiki sithola izinga lengozi kusuka ku-1 kuya ku-5. Likutshela ukuthi isilwane siyingozi kangakanani ebantwini, hhayi ukuthi ubuthi baso bunamandla kangakanani elebhu. Yisilinganiso sethu, esenziwe ngokwalokho okwaziwayo ngesilwane ngasinye.
Njengokuhlatshwa yinyosi noma ngaphansi. Cishe akunangozi ebantwini.
Kungaba buhlungu ngempela, kodwa cishe akukaze kube kubi kakhulu.
Ukulunywa noma ukuhlatshwa kudinga udokotela. Ukufa kuyivelakancane kakhulu.
Singabulala umuntu ongatholi kwelashwa.
Esinye sezilwane eziyingozi kakhulu emhlabeni.
Kuhle ukwazi
Izilwane eziningi ezinobuthi zinamahloni. Zisebenzisa ubuthi ukubamba ukudla kwazo nokuzivikela. Eziningi zazo ziyasiza futhi: zidla izinambuzane eziyinkathazo, futhi kwenziwe imithi yobuhlungu, yomfutho wegazi neyesifo sikashukela ngobuthi.