Taayipaanii lafa keessaa
Taayipaaniin lafa keessaa bofa naannoo gogaa walakkaa Awustiraaliyaa keessa jiraatuudha. Summiin isaa bofoota addunyaa irra jiran hunda caalaa akka hamaa ta'e ni yaadama. Haa ta'u malee bofti kun yeroo baay'ee ni sodaata, namootas darbee darbee qofa wajjin wal arga. Dirree supheessa dhoqqee kan ho'aa fi nama irraa fagoo ta'e irra jiraata. Kanaafuu bofti kun nama ciniinuun baay'ee hin jiru.1

Akkaataa itti beekamu
- Yeroo baay'ee walumaagalatti magaala dukkanaa'aadha. Akka waqtiitti, magaala dukkanaa'aa cimaa irraa hanga magariisa ifaa gara magaalaatti jijjiirama.1
- Qolli baay'een handaraa gurraacha bal'aa qabu. Kunis mallattoo cicciramaa akka chevroonii (fakkii V) kan qaama irratti gara duubaa fi gara gadiitti gad jedhu uuma.1
- Mataan, funyaanii fi morma isaa qaama isaa caalaa dukkanaa'aadha: ganna keessa gurraacha calaqqisaa, bona keessa immoo magaala dukkanaa'aa ta'a.1
- Qolli isaa lallaafaa dha, sarara ol ka'aa hin qabu. Walakkaa qaamaatti sarara 23 ta'ee tarree qaba.1
- Kanneen guddatan dheerinni waliigalaa giddugaleessaan gara cm 180 ta'a. Kanneen guddoon hanga cm 250 ga'uu danda'u.1
Yeroo baay'ee kan itti wal fakkeessan: Taayipaaniin qarqara galaanaa (Oxyuranus scutellatus) fira dhihoo isaati. Ilkaan summii taayipaanii lafa keessaa xiqqoo gabaabaa dha, gara mm 3.5 hanga 6.2. Taayipaaniin qarqara galaanaa naannoo qarqara galaanaa kan namni baay'inaan jiraatu itti dhihaatee jiraata, namootaanis irra caalaa wal arga.1
Humna summii
Summiin yeroo ciniinu ilkaan summii ykn ilkaan isaa keessaan ba'a.
Summiin isaa (ciniinnaa ykn iddiin) maal godha?
Summiin isaa baay'ee hamaa dha. Keessumaa bineensota dhiiga ho'aa qaban ajjeesuuf mijaa'aa dha. Qorannoon hantuuta laaboraatoorii fi seelii onnee namaa laaboraatoorii keessatti guddifaman irratti godhame, summiin isaa summii bofoota galaanaa qoratamanii hunda caalaa hamaa ta'uu agarsiisa. Ciniinni tokko summii namoota ga'eessa 100 ol ajjeesuuf ga'u akka qabu tilmaamama. Bineensa inni nyaatu irratti, summiin kun gara battalumatti humna dhabsiisa.1
Namootaaf hammam balaa qaba?
Balaa namootaaf: Nama ajjeesaBineensota addunyaa kanaa keessaa kan hundaa caalaa balaa qaban keessaa tokko.Summiin isaa summii bofoota hundaa keessaa isa cimaa keessaa tokko. Garuu yeroo baay'ee ni sodaata, kophaa jiraata, tasgabbaa'aas. Bakka nama irraa fagoo jiraatuuf namootaan darbee darbee qofa wal arga. Hojii qabatamaa keessatti taayipaaniin qarqara galaanaa isa caalaa balaa qaba jedhamee yaadama. Kunis amala inni namoota biratti qabuu fi naannoo qarqara galaanaa kan namni baay'inaan jiraatu itti dhihaatee jiraachuu isaatiin.1
Yeroo sodaatu maal godha?
Yeroo baay'ee ni sodaata, kophaa jiraata. Walumaagalatti amala tasgabbaa'aa qaba.1
Yoo ciniine
- Dhiibbaa fi sochii dhorkuu (pressure immobilisation): baandeejii lastikii jabaa bakka ciniiname irratti, sana booda harka ykn miila guutuu irra marsi, muka qajeelaa (splint) itti hidhi, hanga gargaarsi dhufutti namicha guutumaan guutuutti sochii malee tursiisi.
- Bakka ciniiname hin dhiqin: hospitaalli summii gogaa irratti hafe qoratee qoricha farra summii (antivenom) sirrii ta'e filachuu danda'a.
Yeroo hunda dursa lakkoofsa balaa tasaa kee bilbili (112, 000, 911). Kun qajeelfama gargaarsa jalqabaa waliigalaa ti, gorsa yaalaa miti. Bu'uura gargaarsa jalqabaa
Nageenyaan turi
- Bineensa bosonaa gonkumaa hin tuqin, hin qabin, hin tuttuqin, xiqqaa ta'us, rafe ykn du'e fakkaatus.
- Iddoo itti kenni. Yoo tokko wajjin wal argite, tasgabbaa'i, suuta duubatti deebi'iitii karaa isaa akka deemu dhiisi.
- Yoo tokko si ciniine: tasgabbaa'i, sochii malee turi, lakkoofsa balaa tasaa kee (112, 000, 911) bilbili ykn dafii hospitaala ga'i. Maal akka fakkaatu yaadadhu, suuraan ni gargaara.
Si miidhuuf si hin barbaadu. Summii isaa nyaata qabachuuf ykn of eeguuf fayyadama, dhokachuu immoo baay'ee filata. Waa'ee nageenyaa dabalataan
Addunyaa keessaa eessatti?
Hammam guddaa dha?
Dheerinni isaa hammam?
akka saree 2,5 funyaan hanga eegeetti dheerata
akka muuzii 14 walitti aananii tarreeffamanii dheerata
meetira 100 sekoondii 43 keessatti fiiguu danda'a (namni hundaa caalaa ariifatu 9,6 barbaada)Taayipaanii lafa keessaa SI wajjin yoo wal bira qabamu hammam guddaa dha?
Herrega qofa barsiisaa kee keessatti. Homtuu hin olkaa'amu, eessayyuu hin ergamu.
Hammam ariifata?
Dhugaawwan
Ciniinni tokko summii namoota ga'eessa 100 ol ajjeesuuf ga'u akka qabu tilmaamama.1
Qorannoo laaboraatoorii hantuuta irratti godhame irratti hundaa'uun, bofa summii qabu addunyaa irra jiru hunda caalaa summii hamaa qabu ta'ee bal'inaan fudhatama.1
Waggaa 90 dhihaatuuf saayinsii biratti akka bade yaadamaa ture. Bara 1972 irra deebi'ee argame.1
Dukkanaa'uun bifa isaa akka waqtiitti jijjiirama: ganna keessa ni dukkanaa'a, kunis ho'a akka xuuxu isa gargaara. Bona keessa immoo ni ifa.1
Maqaan isaa keessatti "hamaa" jedhu cimina summii isaa agarsiisa malee amala isaa miti.1
Yeroo eegumsa namaa jala jiraatu yeroo baay'ee waggaa 10 hanga 15 jiraata. Tokko Awustiraaliyaa Zuu keessatti waggaa 20 ol akka jiraate gabaafameera.1
Soba diigaa
Soba: "Hamaa" kan maqaa isaa keessa jiru bofa haleelaa ta'uu isaa agarsiisa.
Dhugaa: Jechi "hamaa" jedhu cimina summii isaa agarsiisa. Bofti kun yeroo baay'ee ni sodaata, tasgabbaa'aas.1
Ogeeyyii summiitiif
- Maqaa saayinsii
- Oxyuranus microlepidotus
- Garee
- Bofoota Awustiraaliyaa
- Maatii
- Elapidae2
- Tartiiba
- Squamata
- Ardiiwwan
- Awustiraaliyaa fi Oshiyaaniyaa
- Ilmoolee
- Hanqaaquu buusa. Yeroo baay'ee yeroo tokkotti hanqaaquu 10 hanga 24 buusa. Kanas yeroo baay'ee boolla bineensota harma hoosisanii kan dhiifame ykn baqaqaa dhagaa gadi fagoo keessatti buusa.1
- Bosona keessatti haala akkamii keessa jira
- Yaaddoo xiqqaa (Tarree Diimaa IUCN, 2018). Niiw Saawuz Weelsii keessatti akka bade tilmaamama, Viktooriyaa keessaa immoo naannoo sanaa keessaa badeera.1
- Balaa namootaaf
- 5 / 5: Nama ajjeesa3
Dhugaawwan eessaa dhufu
- Inland taipan (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
- Oxyuranus microlepidotus (iNaturalist): maqaa fi ramaddii.
- Venom Wiki: sadarkaan balaa, guddinni idilee fi tilmaamni ariitii kan keenya. Akkamitti akka hojjennu ilaali: Balaa akkamitti madaalla.
Dhugaan fuula kana irra jiru hundi lakkoofsa madda isaatti si qajeelchu qaba. Yoo waan tokko dogoggorre, dhiifama, nuti jaallattoota bineensotaa ti malee joornaalii saayinsii miti. [email protected] irratti nutti himi, ni sirreessina.
Ciniinnaa