Taayipan joornde (Inland taipan)
Taayipan joornde ko mboddi wonndi nder leydi joorndi caka Ostaraliya. Tooke mayri ina jaggaa ko ɓuri tooke mbodde fof doole e aduna. Kono mboddi ndii ina hersoo, ina woɗɗitoo yimɓe, ɓe njogondirtaa sakko. Ina wona e ladde poofe goɗɗuɗe, ɓulɓuɗe, ɗe leydi mum ko loopal. Ɗum noon, ŋaƴƴugol mayri ina famdi masin.1

No anndirto nde
- Ko ɓuri heewde, ɓandu mayri ina boɗeeri ɓalliindi. Ina waylitoo e jamanuuji: gila boɗeeri ɓalliindi tigi haa haako-haako ranwundo boɗeejo.1
- Ɓalle keewɗe ina njogii kombi ɓalɗi yaajɗi. Ɗi ngaɗata maandeeje taƴƴiiɗe hono kaapo, ɗe njaltata caggal e les e ɓandu.1
- Hoore, hinere e daande ina ɓurani ɓandu ɓaleede: ɓale jalbuɗe e jamanu jaangol, boɗeeje ɓalliije e jamanu ceeɗu.1
- Ɓalle ɗee ina laaɓi, alaa ɗoyɗe (keel). Ina njokkondiri e gure 23 hakkunde ɓandu.1
- Mawɗi ɗii, juuteendi ɓandu fof ko e 180 cm, ɓurɗi mawnude ina mbaawi yettaade 250 cm.1
Ina jiiɓindiree e: Taayipan geec (Oxyuranus scutellatus) ko bandiraawo mum ɓadiiɗo. Ñiiƴe tooke taayipan joornde ina ɓuri raɓɓidde seeɗa, ko e 3,5 haa 6,2 mm. Taayipan geec ina wona ɓadii nokkuuji fongo geec ɗi yimɓe keewi, ɗum waɗi yimɓe ina ɓuri hawrude e mayri.1
Doole tooke
Tooke ina yalta e ñiiƴe mum si nde ŋatii.
Hol ko tooke mum (ŋatol walla fiɗol) waɗata?
Tooke ndee ina tikki masin, ina tiiɗi feewde e warugol kulle ɗe ƴiiƴam mum ngulɗam. Ƴeewndoo ɗo laboratuwaar e doomburu e e ceelule ɓernde neɗɗo hollii ina ɓuri tooke mbodde geec fof ɗe ƴeewndaa tikkude. Ina sikkaa ŋaƴƴannde wootere ina waawi jogaade tooke yonnde warude yimɓe mawɓe ɓurɓe 100. To kulle ɗe ndi nanndata, tooke ndee ina ŋakkina ɗe hedde e sahaa oo sahaa.1
Hol no nde woni bone e yimɓe?
Bone e yimɓe: WarooɗoGooto e dabbaaji ɓurɗi bone e aduna.Tooke mayri ina woni e tooke mbodde ɓurɗe doole fof. Kono ko ɓuri heewde ina hersoo, ina suuɗoo, ina deeƴi. Ina famɗi hawrude e yimɓe sabu ina wona e nokkuuji woɗɗuɗi. E kuuje ɗee, taayipan geec ina jaggaa ko ɓuri hulɓinde, sabu jikku mayri to yimɓe ngoni, e ɓadaade mayri nokkuuji fongo geec ɗi yimɓe keewi.1
Hol ko nde waɗata si nde hulii?
Ko ɓuri heewde ina hersoo, ina suuɗoo, jikku mayri ina deeƴi.1
Si nde ŋatii
- Ɗigginde e daranɗinde (pressure immobilisation): haɓɓu bandeeji elastik ɗigginiiɗo dow ŋatol, refti haɓɓu koyngal walla junngo ngal fof haa dow, haɓɓu leggal tiiɗngal (splint) e mum, ngam neɗɗo oo wona ɗoon tawa dillaani fey haa ballal arta.
- Taa lootu ŋatol ngol: asibiti ina waawi ƴeewde tooke heddiiɗo dow nguru ngam suɓaade antivenom (lekki tooke) mo haani.
Sahaa fof, noddu lamba ballal yaawngal (112, 000, 911) ko adii. Ɗum ko ballal arano kuuɓal, wonaa wasiyya doktaa. Aslu ballal arano
Reen hoore maa
- Taa memu, taa nanngu, taa aaɓnu dabbaare ladde abada, hay pamaro, hay si ina wayi no ɗaanii walla maayii.
- Accu nde nokku. Si a fottii e gooto, deeƴu, ruttu caggal seeɗa seeɗa, accu nde yaha laawol mum.
- Si gooto e majji ŋatii ma: deeƴu, taa dillu, noddu lamba ballal yaawngal (112, 000, 911) walla yah asibiti law. Siftor no nde wayri, foto ina walla.
Nde ɗaɓɓaaki ma. Nde huutora tooke mum ngam nanngude ñaamdu walla reende hoore mum, nde ɓuri yiɗde suuɗaade. Ɓeydu anndude no reentorto
Hol to e aduna?
Hol no nde mawni?
Hol no nde juuti?
juuti no dawaaɗi 2,5, hinere haa laaci
juuti no ayaba 14 jokkondiraaɗi
ina waawi dogde meeter 100 nder sakan 43 (neɗɗo ɓurɗo yaawde ina haani 9,6)Hol no Taayipan joornde (Inland taipan) mawni, fottindaade e AAN?
Hiisa tan nder browser maa. Alaa ko mooftetee walla ko neletee.
Hol no nde yaawi?
Anndal
Ina sikkaa ŋaƴƴannde wootere ina waawi jogaade tooke yonnde warude yimɓe mawɓe ɓurɓe 100.1
Ko ƴeewndoo laboratuwaar e doomburu ngaddi, ina jaggaa no feewi ko ndi mboddi ɓurndi tooke e aduna.1
Ina sikkaa ganndal majjini ndi hedde duuɓi 90, haa ndi yiitaa kadi e hitaande 1972.1
Ɓaleende mayri ina waylitoo e jamanuuji: ina ɓuri ɓaleede e jamanu jaangol, ɗum ina wallita ndi ƴoogaade ngulɗum, ina ɓuri raneede e jamanu ceeɗu.1
Innde mayri "tikkaandi" (fierce) ina hollira doole tooke mayri, wonaa jikku mayri.1
E nder daakaare, ko ɓuri heewde ina wuura duuɓi 10 haa 15. Ina wiyee wootere to Australia Zoo wuurii ko ɓuri duuɓi 20.1
Feññinoowo goonga
Fenaande: "Tikkaandi" (fierce) e innde mayri ina firi ko mboddi tikkaandi, yanoowndi.
Goonga: Konngol "fierce" ina hollira doole tooke mayri. Mboddi ndii, ko ɓuri heewde, ina hersoo, ina deeƴi.1
Ngam ganduɓe tooke
- Innde ganndal
- Oxyuranus microlepidotus
- Fedde
- Ɓoɗɗi Australiya
- Besngu
- Elapidae2
- Tolno
- Squamata
- Nahiyaaji
- Australiya e Oseaniya
- Ɓikkoy
- Ina nelda boccoeeje. Ko ɓuri heewde ina nelda 10 haa 24 e jamanu, ko ɓuri heewde e ngaska kulle dukkuɗe ɗe ngaccaa, walla e seekaaɗe kaa'e luggiɗe.1
- Hol no nde wonata e ladde
- Hulɓinaa seeɗa (Least concern) (Doggol Boɗeewol IUCN, 2018). Ina sikkaa ina majji e New South Wales, ina majji e diiwaan Victoria.1
- Bone e yimɓe
- 5 / 5: Warooɗo3
Ɗo anndal iwi
- Inland taipan (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
- Oxyuranus microlepidotus (iNaturalist): inɗe e tolnugol.
- Venom Wiki: darja bone, mawnude woowaaɗo e miijo yaawre ko amen. Ndaar no min hiisirta ɗum: No min betiri bone.
Kala anndal e ngoo hello ina jogii limre hollirnde iwdi mum. Si min juumii, accu min, min yiɗɓe dabbaaji, wonaa jaridaa ganndal. Wiy min e [email protected] min feewnitay.
Ina ŋata