Mboddi Cewngu
Mboddi cewngu ko mboddi mawndi, nde tooke mum ɓuri semmbe. Ndi wonata ka fombinaange Ostaraliya, e nder duuɗe maayo ɗe ɓadii mayre e Tasmaniya. Ndi heɓi innde mum e ɗoyle ɓale e ɗoyle oolde ɗe nanndi e ɗoyle cewngu. Kono goonga, nguurndi mayri no seertina sanne. Ŋatol mayri no waawi warde neɗɗo. Ɗum waɗi yimɓe Ostaraliya no ekkitinee teddinde ndi e anndude ndi.1

No anndirto nde
- Ɗoyle ɗe ɓuri ɓaleede. Ɗe no waawi feeñde sanne walla wonde ɗe feeñaa, ngorɗe mum no ummaa e ndanewol haa e ɓalewol sanne.1
- Nguurndi mum mawndi ko haakeewol (oliif), oolewol, boɗeewol-ɓalewol walla ɓalewol sanne. Reedu mum ko oolewol mbelɗungol walla boɗeewol.1
- E nder heewɓe, woodi ɗe alaa ɗoyle. Ɗum waɗi ɗoyle tan tawataa ɗum ko anndal goonga.1
- Ko ɓuri heewde, juuteendi mayri ko hedde meeter 1,2. Ɓanndu mayri ko teŋtungu, hoore mayri ko taƴtundi.1
Ina jiiɓindiree e: Nguurndi wonaa laawol hoolaakewol ngol a seertirta mbodde cewngu, hay hakkunde jinsuuji mayri. Ko ɓuri moƴƴude, ko gannduɗo anndita ɗe, o huutora kaɓirgal ndarnoowal tooke, walla o limoo kolli (kaaki) mayri.1
Doole tooke
Tooke ina yalta e ñiiƴe mum si nde ŋatii.
Hol ko tooke mum (ŋatol walla fiɗol) waɗata?
Tooke mboddi cewngu no jogii nyuurotoksinji semmbiɗi (ɗi ngoowoto ɗaɗi), koaagulanji (ɗi mbayla taƴƴugol ƴiiƴam), hemolisinji (ɗi kalla ɓiɗɗi ƴiiƴam) e miyotoksinji (ɗi kalla teewu). Alaameeji adiiɗi ɗi ko muusu ka nokku mbo ŋataa ka koyngal e daande, cuɓɓol, ɓanndu nde nanataa e wullude. Caggal ɗum, saɗteende foofaango e jooɗol ɓanndu (paralisi) no waawi wonde law seeɗa.1
Hol no nde woni bone e yimɓe?
Bone e yimɓe: WarooɗoGooto e dabbaaji ɓurɗi bone e aduna.Hakkunde hitaande 2005 e 2015, mbodde cewngu ŋatii 17% e yimɓe ɓe mbodde ŋatnoo ka Ostaraliya, ɓe mboddi ŋatnde ndi anndaa. E nder yimɓe 119 ɓe tooke naatii e ɓanndu mum en (ko teeŋtinaa), 4 maayii. Ɗe no waawi warde yimɓe. E nder maaynde ŋatol mbodde ka Ostaraliya, ko mboddi boɗeeri tan ɓuri ɗe warde. Jaŋde wiyii, so neɗɗo safraaka, maaynde ko 40% haa 60%.1
Kabaru moƴƴo: doktaaɓe ina njogii lekki (antivenom) walla safaara ngam ɗum.1
Hol ko nde waɗata si nde hulii?
So ndi hulii, ndi yaajinta ɓanndu mum, ndi ƴetta hoore mum dow leydi, wano ndi heɓɓitoo ŋatde.1
Si nde ŋatii
- Huutoro laawol ɗiɓɓugol e daarnugol (pressure immobilisation). Ɗiɓɓu bannda yaajuɗe, teŋtuɗe dow nokku mbo ŋataa, refta ɗiɓɓugol haa les e dow terɗe ndee haa ka nder ngabbu (ɗofol) walla ka hakkunde koyɗe. Daaru terɗe ndee e ɓoggol (splint) ngol ndaarnirta. Ka Tasmaniya, anndude mboddi ndi ŋati ndii wonaa hatojinaaɗum, sabu safaara tooke (antivenom) gooto on no safra mbodde Tasmaniya fof.1
- Ɗigginde e daranɗinde (pressure immobilisation): haɓɓu bandeeji elastik ɗigginiiɗo dow ŋatol, refti haɓɓu koyngal walla junngo ngal fof haa dow, haɓɓu leggal tiiɗngal (splint) e mum, ngam neɗɗo oo wona ɗoon tawa dillaani fey haa ballal arta.
- Taa lootu ŋatol ngol: asibiti ina waawi ƴeewde tooke heddiiɗo dow nguru ngam suɓaade antivenom (lekki tooke) mo haani.
Sahaa fof, noddu lamba ballal yaawngal (112, 000, 911) ko adii. Ɗum ko ballal arano kuuɓal, wonaa wasiyya doktaa. Aslu ballal arano
Reen hoore maa
- Taa memu, taa nanngu, taa aaɓnu dabbaare ladde abada, hay pamaro, hay si ina wayi no ɗaanii walla maayii.
- Accu nde nokku. Si a fottii e gooto, deeƴu, ruttu caggal seeɗa seeɗa, accu nde yaha laawol mum.
- Si gooto e majji ŋatii ma: deeƴu, taa dillu, noddu lamba ballal yaawngal (112, 000, 911) walla yah asibiti law. Siftor no nde wayri, foto ina walla.
Nde ɗaɓɓaaki ma. Nde huutora tooke mum ngam nanngude ñaamdu walla reende hoore mum, nde ɓuri yiɗde suuɗaade. Ɓeydu anndude no reentorto
Hol to e aduna?
Hol no nde mawni?
Hol no nde juuti?
juuti no ullundi galle 4, hinere haa laaci
juuti no ayaba 11 jokkondiraaɗi
ina waawi dogde meeter 100 nder sakan 49 (neɗɗo ɓurɗo yaawde ina haani 9,6)Hol no Mboddi Cewngu mawni, fottindaade e AAN?
Hiisa tan nder browser maa. Alaa ko mooftetee walla ko neletee.
Hol no nde yaawi?
Anndal
Tooke mo ndi wurtinta ko miligaram 35 haa 65, kono tooke mo yaawi warde neɗɗo ko miligaram 3 tan.1
Mboddi cewngu duunde Chappell ko ndi ɓuri mawnude e nder jinsu mayri. Juuteendi mayri no ɓuri fuut 6 (hedde meeter 1,9).1
Mbodde cewngu no waawi tawteede ɗe ɗon yoowa, ɗe ɗon ƴeewa lekki, walla ɗe ɗon naata cuuɗi.1
Mbodde cewngu ko ɗe reenaaɗe e nder ɓuri heewde leyɗe (estates) Ostaraliya. Warde walla gaañde gooto no waawi addude kumpu haa dolaaji Ostaraliya (A$) 7 500.1
Mbodde cewngu no muñña jaangol, ɗe no waawi yahde jemma so jemma oo ɓuri wulde seeɗa.1
Mbodde cewngu Tasmaniya ɓuri deeƴde, ina wona sabu ɗe ngonata ka nokkuuji ɓuri jaangude.1
Feññinoowo goonga
Fenaande: A waawii anndude jinsu mboddi cewngu e nguurndi mayri.
Goonga: Nguurndi no seertina sanne hakkunde mbodde e hakkunde jamanuuji, ɗum waɗi ndi wonaa laawol hoolaakewol anndugol mboddi. Kaɓirgal ndarnoowal tooke walla limoore kolli ɓuri goongaade.1
Ngam ganduɓe tooke
Ɗo anndal iwi
- Tiger snake (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
- Notechis scutatus (iNaturalist): inɗe e tolnugol.
- Venom Wiki: darja bone, mawnude woowaaɗo e miijo yaawre ko amen. Ndaar no min hiisirta ɗum: No min betiri bone.
Kala anndal e ngoo hello ina jogii limre hollirnde iwdi mum. Si min juumii, accu min, min yiɗɓe dabbaaji, wonaa jaridaa ganndal. Wiy min e [email protected] min feewnitay.
Ina ŋata