Afrig
Asi
Tugal
Amerig gu Bëj-saalum
Ostarali ak Oseyani
Antarktig
Mbàmbulaanu Pasifik
Mbàmbulaanu Atlantig
Mbàmbulaanu End
Mbàmbulaanu Arktik
Géeju Mediteraane
Géej gu Xonq
Géeju Karayib
Géeju Koraay
Géeju Siin gu Bëj-saalum
Géeju Filipin
Géeju Andaman
Géeju Bëj-gànnaar
Géeju Timor ak Arafura
Golfu Bengal
Golfu Kaliforni
Jaan wu Russell
Dafay màttJaan wu Russell jaan la wu am daŋar bu bare te dëkk ci bëj-saalumu Asi. Mu ngi bokk ci "Ñeent yu Mag" yi, maanaam ñeenti jaan yi gëna am daŋar ci gox boobu. Xamees na ko ci ni màttam di metti lool. Faral na dëkk ci wetu nit ñi, ndax day rëbb ay janax yi nekk ci tool yi ak dëkk yi.1
Ni ngay ko xàmmee
- Yaram wu mboq wu xonq, wu soos walla wu xonq-ñuul, am ñetti rëdd yu am ay tomb yu xonq-ñuul yu dox ci guddaayu yaramam1
- Bépp tomb bu ñuul am na kaw bu ñuul bu ko wër, te am na ruq bu weex walla bu mboq1
- Ñaari tomb yu ñuul ci wetu bopp bi, ak ab màndarga bu mel ni V walla X ci bopp bi, bu xonq-tuuti, bu wer-soos walla bu xonq-ñuul1
- Bopp bu tëju, bu am ñetti koñ, bu wute bu leer ak baat bi1
- Yaram wu dëgër, wu wërngal, ak geen gu gàtt, mu tollu ci 14% ci guddaayu yaram wépp1
Ñu ngi koy faral di jaxasoo ak: Jaanu suuf bi am ay xobb yu rëbb (Eryx conicus) faral na am melo ak ay tomb yu niroo ak yu jaan wu Russell. Moom amul benn daŋar, waaye fàww nga moytu bépp jaan bu niroo nii.1
Kàttanu daŋar
Daŋar bi dafay génn ci bëñam yi su màttee.
Lan la daŋar biy sóob di def?
Ay bëñam yu daŋar yu gudd lañu te am nañu bët ci biir. Day génne daŋar bu bare: ci yenn ay xibaar, ku mag ci ñoom mën na génne lu tollu ci 130 ba 250 mg. Ci màtt bi, ñaq gi day tàmbalee ak metit bu tar ak newi, ginaaw loolu deret di génn ci ciiñ yi ak ci saw, tensioŋ di wàcc te xol bi di gëna yéex. Ay ndoxu-lakk (ay bóor) mën nañu law ci loxo bi walla tànk bi, te ay ruuj di dëddu (dëddug ruuj) ci lu tollu ci 25 ba 30 ci téeméer ci màtt yi ñu fajul.1
Ni mu lore nit ñi?
Musiba ci nit: Mën a reyBenn ci rab yi gën a am musiba ci àddina.Xamees na ko ci ni màttam di metti lool, te mu ngi bokk ci "Ñeent yu Mag" yi, maanaam ñeenti jaan yi gëna am daŋar ci gox boobu. Daŋar bi mën a rey li ëpp ci nit ñi tollu na ci 40 ba 70 mg, te loolu mën na génn ci benn màtt rekk. Dee mën na am 1 ba 14 fan ginaaw màtt bi, walla yenn saa yi lu ko ëpp, ndax ab mbas bu dugg ci gaañu-gaañu bi, ruuj yu dëddu, noyyi bu taxaw walla xol bu taxaw. Ci benn gëstu bu ñu def ci ñi rawe ci màtt bi, 29% ci ñoom am nañu gaaña-gaaña gu tar ci glànd pituitaire, te loolu indi ginaaw ga feebaru hypopituitarisme.1
Xibaar bu baax: doktoor yi am nañu garab (sérum antivenimeux) walla ab paj ngir lii.1
Lan lay def bu tiitee?
Bu ko lenn tiitale, day lemmiku def ay laxas yu mel ni S, yékkati ñetteelu cër bu jiitu ci yaramam, te soow bu kawe.1
Su màttee
- Faj ko ci teel ak jot ci teel ci garabu jaan (antivenin) mën nañu fadd jafe-jafe yu tar te wàññi lool li mën a indi dee. Bu jaan màttee nit, ñu yóbbu ko ci doktoor ci lu gëna gaaw.1
- Def ba nit ki bañ a yëngu te dal, yemale cër bi ñu màtt ak kawewaayu xol bi, dindi jaaro yi ak lu xat lépp, te yóbbu ko lopitaan ci gaaw.
Saa su nekk, woo jëkk sa nimerob urgence (112, 000, 911). Lii ay ndigal yu yaatu ci ndimbal yu jëkk la, du ndigalu doktoor. Li war a xam ci ndimbal yu jëkk
Sàmmal sa bopp
- Bul laal mukk, bul jàpp, bul sonal ab rab bu àll, doonte bu ndaw la, te doonte dafa mel ni dafa nelaw walla dafa dee.
- May ko bérab. Su nga ko gisee, dalal, dellu ginnaaw ndànk-ndànk te bàyyi ko mu dem yoonam.
- Su benn màttee la: dalal, bul yëngu, woo sa nimerob urgence (112, 000, 911) walla dem lopitaan ci gaaw. Bul fàtte ni mu meloon, ab nataal dina dimbali.
Du la wut. Dafay jëfandikoo daŋaram ngir jàpp lu muy lekk walla ngir aar boppam, te nëbbu moo ko gën a neex. Yeneen ci ni ngay sàmme sa bopp
Ni mu réye?
Ni mu guddoo?
guddu na ni 3 muusu kër, bakkan ba geen
guddu na ni 9 banaana yu ñu toftale
mën na daw 100 meetar ci 92 segond (nit ki gën a gaaw soxla na 9,6)Jaan wu Russell ni mu réye ci wetu YOW?
Ay waññ rekk ci sa navigateur. Dara du denc te dara du yónnee fenn.
Ni mu gaawe?
Xibaar
Bu songee, doole ji mu ciy def mën na bare ba yu mag yi ci ñoom fàqu ci suuf si.1
Ñu ngi wax ne soowam moo gëna kawe ci soowu bépp jaan.1
Yu mag yi faral nañu yéex te tayel, te seen-ta-seen ñuy songe nit ku leen soxalul, waaye mën nañu song bu gaaw lool.1
Jaanu suuf bu amul daŋar soppiku na ci lu yàgg ba am melo bu niroo ak jaan wii, te loolu mën na ko dimbali muy moytu rabi yiy lekk yeneen rab.1
Ndey ji mën na def lu jege 4,5 waxtu muy jur, ni ko benn jur gu ñu bind gu 11 doom wone.1
Tasukatu léeb
Xalaat bu juum: Jaan wu Russell day dàq nit ñi ngir màtt leen.
Dëgg: Seen-ta-seen dañuy song rekk bu ñu leen soxalee. Ni ñuy lemmiku ci laxas yu mel ni S te di soow ngir tiitale, moo tax ñu foog ne dañuy dàq nit ñi. Waaye am nañu doole te mën nañu am jëf ju tar bu ñu leen jàppee.1
Fa xibaar yi jóge
- Russell's viper (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
- Daboia russelii (iNaturalist): tur ak ni ñu leen séddale.
- Venom Wiki: tolluwaayu musiba bi, réyaay bu yem bi ak xalaatu gaawaay bi, nun ñoo leen defar. Seetal ni nu leen waññe: Ni nuy natte musiba.
Xibaar bu nekk ci xët wii am na ab nimero buy won fa mu jóge. Su nu juumee, baal nu, nun ay nit ñu bëgg rab lanu, du ab jurnaalu xam-xam. Wax nu ko ci [email protected] te dinanu ko jubbanti.
Jiit bi dafa xiif! Venom Wiki ab liggéeyu kenn la: amul pay, amul piblisite te amul traceur. Ab may bu tuuti dafay dimbali ngir mu des ci internet.Leel jiit bi
Indian saw-scaled viper
Jaan wu ñuul wi (Bitis arietans)
Common European adder
Eastern Russell's viper
Northeast African carpet viper
Armenian viper
Deathstalker
Indian cobra
King cobra
Asian giant hornet
Komodo dragon
Spanish fly