Venom Wiki
Igishushanyo cya Inzoka y'ingwe
No. 0172 kuri 1 402

Inzoka y'ingwe

Notechis scutatus
Ibyerekeye izina: Yitiriwe imirongo iri ku mubiri wayo, y'umukara n'umuhondo, isa n'imirongo y'ingwe.1
YicaImwe mu nyamaswa zica cyane ku Isi. Niba ikurumye, hamagara ubutabazi ako kanya.Ubufasha bwihuse n'umuti urwanya ubumara (antivenom) bikiza abantu benshi. Hamagara nimero y'ubutabazi ako kanya.
Inzoka zo muri Ositaraliya IrarumaIrya: Inyama
Akaga ku bantu: YicaImwe mu nyamaswa ziteje akaga kurusha izindi ku isi.

Inzoka y'ingwe ni inzoka nini ifite ubumara bukaze cyane. Iba mu majyepfo ya Ositaraliya, harimo ibirwa biri hafi y'inkombe zayo na Tasimaniya. Yitwa iryo zina kubera imirongo y'umukara n'umuhondo isa n'imirongo y'ingwe, nubwo amabara yayo atandukana cyane. Iyo irumye umuntu ishobora kumwica. Ni yo mpamvu ari imwe mu nzoka abantu bo muri Ositaraliya bigishwa kwitondera no kumenya.1

Iba muri
Mu majyepfo ya Ositaraliya, harimo ibirwa biri hafi y'inkombe zayo na Tasimaniya1
Ositaraliya na Oseyaniya
Ahabanza
Inzoka z'ingwe akenshi ziboneka mu turere twegereye inyanja. Zikunda ibishanga, utugezi, ingomero n'ahandi hantu hegereye amazi atemba. Mu turere tw'ubworozi n'ubuhinzi, zihisha hafi y'amazi ahoraho. Akenshi ziba ku butaka, ariko zishobora koga, kurira ibiti no kwinjira mu nyubako.1
Uburebure
90 cm kugeza kuri 2 m (3 ft kugeza kuri 6,6 ft)1
Inzoka y'ingwe isanzwe ireshya na cm 90 mu mpuzandengo, igashobora kugera kuri cm 120. Iyabonetse ari ndende kurusha izindi yari ifite cm 200. Inzoka z'ingwe zo ku kirwa cya Chappell zireshya na cm 190 mu mpuzandengo.
Umuvuduko wo hejuru
hafi 7,3 km/h (4,5 mph)
Ku butaka, ikigereranyo cy'ugereranyije
Irya iki?
Inzoka z'ingwe zikoresha ubumara bwazo kugira ngo zice inyamaswa zihiga. Inzoka zo ku birwa zagiye zigira imitwe minini kugira ngo zishobore kurya inyamaswa nini.1
Koko!Ifoto ya Inzoka y'ingwe
Inzoka y'ingwe. Ifoto: Max Tibby. CC0, Wikimedia Commons.

Uko wayimenya

  • Ifite imirongo yijimye ishobora kugaragara cyane cyangwa ikaba itagaragara neza, kandi amabara yayo ava ku yerurutse akagera ku yijimye cyane.1
  • Ibara ryayo shingiro rishobora kuba icyatsi kijimye nk'icy'umwelayo, umuhondo, ikigina kivanze n'icunga cyangwa umukara tsiriri. Inda yayo iba umuhondo werurutse cyangwa icunga.1
  • Mu matsinda amwe hari inzoka zitagira imirongo. Ni yo mpamvu imirongo yonyine idahagije kugira ngo uyimenye neza.1
  • Ubusanzwe ireshya na metero 1,2, ifite umubiri ukomeye n'umutwe udasongoye.1

Ikunze kwitiranywa na: Ibara si uburyo bwizewe bwo gutandukanya inzoka z'ingwe, ndetse no hagati y'amoko mato yazo. Kuyimenya neza bikorwa n'inzobere ikoresheje igikoresho gipima ubumara cyangwa ibara umubare w'ingunzu zayo.1

Imbaraga z'ubumara

Iraruma

Ubumara busohokera mu menyo yayo y'ubumara cyangwa mu yandi menyo iyo iriye.

Ubumara bwayo bukora iki?

Ubumara bw'inzoka y'ingwe burimo ibintu bikaze byibasira imitsi y'imyakura, ibihindura uko amaraso avura, ibisenya uturemangingo tw'amaraso n'ibyangiza imikaya. Ibimenyetso bya mbere ni ububabare ahantu hamwe mu kirenge no mu ijosi, kumva ibinyeganyega, kumva ikinya no kubira ibyuya. Nyuma yaho, umuntu ashobora vuba vuba kugira ingorane zo guhumeka no kugagara.1

Iteje akaga kangana iki ku bantu?

Akaga ku bantu: YicaImwe mu nyamaswa ziteje akaga kurusha izindi ku isi.

Hagati ya 2005 na 2015, inzoka z'ingwe ni zo zarumye 17% by'abantu barumwe n'inzoka muri Ositaraliya hamenyekanye inzoka yabarumye. Muri 119 bemejwe ko zabateye ubumara, 4 barapfuye. Zishobora kwica umuntu. Mu bantu bicwa n'inzoka muri Ositaraliya, inzoka y'ikigina yonyine ni yo yica benshi kurusha inzoka y'ingwe. Ubushakashatsi bumwe bwagaragaje ko iyo umuntu atavuwe, ibyago byo gupfa biri hagati ya 40% na 60%.1

Inkuru nziza: abaganga bafite umuti (umuti urwanya ubumara, antivenom) cyangwa uburyo bwo kuvura ibi.1

Ikora iki iyo ifite ubwoba?

Iyo yumva iri mu kaga, iratambika umubiri wayo, ikazamura umutwe hejuru y'ubutaka, igafata ihagarara rizwi ry'inzoka yitegura kurya.1

Niba iruma

  • Koresha uburyo bwo gukanda no kudanangira urugingo. Zirika ibitambaro by'imfashanyo binini kandi bibyibushye hejuru y'aho yarumye, hanyuma ukomeze uzirika umanuka ugaruka uzamuka ku rugingo rwose kugeza mu kwaha cyangwa mu mayasha. Danangira urwo rugingo ukoresheje igiti cyangwa ikindi kintu gikomeye kugira ngo rutanyeganyega. Muri Tasimaniya si ngombwa kumenya inzoka yarumye, kuko umuti umwe urwanya ubumara uvura ubumara bw'inzoka zose zo muri Tasimaniya.1
  • Gupfuka ukanda no kudanyeganyeza (pressure immobilisation): zingira bande ikweduka kandi ifashe neza hejuru y'aho yarumye, hanyuma uzamuke ku rugingo rwose, urushyireho agati ko kurukomeza (attelle), kandi umuntu agume atanyeganyega na gato kugeza ubutabazi buhageze.
  • Ntugasukure aho yarumye ukoresheje amazi: ibitaro bishobora gupima ubumara bwasigaye ku ruhu kugira ngo bihitemo umuti urwanya ubumara (antivenom) ukwiye.

Buri gihe banza uhamagare nimero y'ubutabazi (112, 000, 911). Izi ni inama rusange z'ubutabazi bw'ibanze, si inama za muganga. Ibanze by'ubutabazi bw'ibanze

Irinde akaga

  • Ntuzigere ukora, ufata cyangwa ushotora inyamaswa yo mu gasozi, nubwo yaba ntoya, kandi nubwo yasa n'isinziriye cyangwa yapfuye.
  • Yihe umwanya. Niba uhuye n'imwe, tuza, usubire inyuma buhoro buhoro kandi uyireke yigendere.
  • Niba imwe ikurumye: tuza, ntunyeganyege, hamagara nimero y'ubutabazi (112, 000, 911) cyangwa ujye ku bitaro vuba. Ibuka uko yasaga, ifoto irafasha.

Ntigushakisha ngo ikugirire nabi. Ikoresha ubumara bwayo kugira ngo ifate ibyo kurya cyangwa yirinde, kandi ikunda cyane kwihisha. Ibindi ku kwirinda

Ingana gute?

Ireshya ite?

Inzoka y'ingwe ireshya hafi 2 m (6,6 ft)Igare ry'umuntu mukuru hafi 1,8 m (5,9 ft)Imodoka hafi 4,5 m (15 ft)
ireshya n'injangwe zo mu rugo 4 zikurikiranye kuva ku zuru kugeza ku murizoireshya n'imineke 11 ikurikiranyeyakwiruka metero 100 mu masegonda 49 (umuntu wihuta kurusha abandi akenera 9,6)

Inzoka y'ingwe ingana ite ugereranyije NAWE?

Ni imibare gusa ikorerwa muri mudasobwa yawe. Nta kintu kibikwa cyangwa cyoherezwa ahandi.

Yihuta gute?

bikwiye kumenywa

Ibintu by'ukuri

1

Ubumara isohora iyo irumye buba miligarama 35 kugeza kuri 65, nyamara miligarama 3 gusa zihagije kwica umuntu.1

2

Inzoka y'ingwe yo ku kirwa cya Chappell ni yo nini kurusha izindi muri ubu bwoko. Mu mpuzandengo irengeje fite 6 z'uburebure (hafi metero 1,9).1

3

Inzoka z'ingwe zishobora kuboneka zoga, zurira ibiti cyangwa zinjira mu nyubako.1

4

Inzoka z'ingwe zirinzwe n'amategeko mu ntara nyinshi za Ositaraliya. Uwishe cyangwa ukomerekeje imwe ashobora gucibwa ihazabu igera kuri A$7.500.1

5

Inzoka z'ingwe zihanganira ubukonje, kandi zishobora kuba ziri mu mirimo mu ijoro rishyushye.1

6

Inzoka z'ingwe zo muri Tasimaniya zikunze gutuza, bishoboka ko ari ukubera ko ziba mu turere dukonje.1

Usenya ibinyoma

Ikinyoma: Ushobora kumenya ubwoko bw'inzoka y'ingwe urebeye ku ibara ryayo.

Ukuri: Ibara ritandukana cyane bitewe n'inzoka n'igihe cy'umwaka. Ni yo mpamvu atari uburyo bwizewe bwo kumenya inzoka. Igikoresho gipima ubumara cyangwa kubara ingunzu ni byo byizewe kurushaho.1

Ku bahanga mu by'ubumara

Izina rya siyansi
Notechis scutatus
Itsinda
Inzoka zo muri Ositaraliya
Umuryango
Elapidae2
Itsinda rinini (order)
Squamata
Imigabane
Ositaraliya na Oseyaniya
Abana bato
Inzoka z'ingwe zibyara abana bazima, ubusanzwe 20 kugeza kuri 30 icyarimwe. Hari ingore imwe yo mu burasirazuba yigeze kubyara abana 64, ibintu bidasanzwe.1
Akaga ku bantu
5 / 5: Yica3

Aho ibintu bivugwa bituruka

  1. Tiger snake (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
  2. Notechis scutatus (iNaturalist): amazina n'ibyiciro.
  3. Venom Wiki: urwego rw'akaga, ingano isanzwe n'ikigereranyo cy'umuvuduko ni ibyacu bwite. Reba uko tubibara: Uko tugena akaga.

Buri kintu kivugwa kuri iyi paji gifite nimero yerekana aho cyavuye. Niba twibeshye, tubabarire, turi abakunzi b'inyamaswa, ntituri ikinyamakuru cya siyansi. Tubwire kuri [email protected] tuzabikosora.

Sikorupiyo irashonje! Venom Wiki ni umushinga w'umuntu umwe: ni ubuntu, nta matangazo kandi nta bikurikirana abantu. Impano ntoya ifasha kugira ngo ikomeze kuboneka kuri interineti.Gaburira sikorupiyo

Izindi zo mu itsinda rimwe: Inzoka zo muri Ositaraliya

Iba kandi muri: Ositaraliya na Oseyaniya

Gaburira sikorupiyoagasanduku k'impano, gatuma iguma ari ubuntu