Venom Wiki / Gbogbo ẹ̀dá / Àwọn ejò Ọsirélíà

Nọ́. 0152 nínú 1 402

Ejò taipan inú ilẹ̀

Oxyuranus microlepidotus

Nípa orúkọ náà: Orúkọ sáyẹ́ǹsì rẹ̀, microlepidotus, jẹ́ èdè Látìn tó túmọ̀ sí "onípẹ́ kékeré". Ó ń tọ́ka sí àwọn ìpẹ́ kékeré tó wà lára rẹ̀. Ìdí nìyí tí wọ́n fi tún ń pè é ní ejò onípẹ́ kékeré.1

ApaniỌ̀kan lára àwọn ẹranko apani jùlọ ní ayé. Bí ó bá bù ọ́ jẹ, pe fún ìrànlọ́wọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.Ìrànlọ́wọ́ kíákíá àti oògùn apa-oró (antivenom) ń gba ẹ̀mí ọ̀pọ̀ ènìyàn là. Pe nọ́ńbà pàjáwìrì rẹ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Àwọn ejò Ọsirélíà

ÌbùjẹOúnjẹ rẹ̀: Ẹran

Ewu fún ènìyàn: ApaniỌ̀kan lára àwọn ẹranko tó léwu jùlọ ní ayé.

Ejò taipan inú ilẹ̀ jẹ́ ejò tó ń gbé ní àárín ilẹ̀ Australia tí ó gbẹ. Wọ́n ka oró rẹ̀ sí èyí tó lágbára jù lọ nínú oró gbogbo ejò ní ayé. Ṣùgbọ́n ejò yìí sábà máa ń tijú, kì í sì í sábà pàdé ènìyàn. Ó ń gbé ní àwọn pẹ̀tẹ́lẹ̀ amọ̀ tó gbóná tó sì jìnnà sí ìlú. Ìdí nìyí tí kì í fi í sábà bu ènìyàn ṣán.1

Ó ń gbé ní

Àárín àti ìlà-oòrùn ilẹ̀ Australia tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ aṣálẹ̀, nítòsí ààlà Queensland àti South Australia. Àwọn kan tún wà lọ́tọ̀ nítòsí Coober Pedy.1

Ọsirélíà àti Òṣéáníà

Ilé

Ó ń gbé ní àwọn pẹ̀tẹ́lẹ̀ amọ̀ tó máa ń sán, ní ilẹ̀ tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ aṣálẹ̀, àti ní àwọn ibi tó jìnnà sí ìlú. Lára wọn ni Channel Country ní gúúsù-ìwọ̀-oòrùn Queensland, àti aṣálẹ̀ Tirari àti aṣálẹ̀ Sturt Stony ní South Australia. Nítorí pé ibi tó jìnnà ni ó ń gbé, kì í sábà pàdé ènìyàn.1

Gígùn

2.5 m (8.2 ft)1

Gígùn rẹ̀ lápapọ̀ jẹ́ nǹkan bí 180 cm ní àpapọ̀; àwọn tó tóbi jù lè gùn tó 250 cm.

Ìyára gíga jùlọ

nǹkan bí 8.3 km/h (5.2 mph)

Lórí ilẹ̀, àfojúbù

Kí ni ó máa ń jẹ?

Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé àwọn ẹranko afọ́mọlọ́mú kékeré àti àárín-méjì nìkan ni ó ń jẹ. Ní pàtàkì, ó ń jẹ àwọn eku bí eku onírun gígùn, eku pẹ̀tẹ́lẹ̀ àti eku ilé, àti àwọn ẹranko onípò dasyurid kan. Ó máa ń kọlu ẹran lójijì láti ìtòsí, ó lè bù ú ṣán tó ìgbà mẹ́jọ nínú ìkọlù kan, ó sì máa ń fi ara rẹ̀ di ẹran náà mú.1

Fọ́tò Ejò taipan inú ilẹ̀ — Ejò taipan inú ilẹ̀. Fọ́tò: XLerate. CC BY-SA 4.0, iNaturalist.

Bí o ṣe lè dá a mọ̀

Àwọ̀ rẹ̀ sábà máa ń jẹ́ àwọ̀ ilẹ̀ dúdú. Ó lè jẹ́ àwọ̀ ilẹ̀ dúdú kíkọ́ títí dé àwọ̀ ewé fẹ́ẹ́rẹ́ tó ní àwọ̀ ilẹ̀ díẹ̀, ní ìbámu pẹ̀lú àsìkò ọdún.1
Ọ̀pọ̀ ìpẹ́ rẹ̀ ní etí dúdú tó fẹ̀. Àwọn etí yìí máa ń ṣe àmì tó dà bí lẹ́tà V tó já, tó tẹ̀ sẹ́yìn tó sì tẹ̀ sísàlẹ̀ lára rẹ̀.1
Orí rẹ̀, imú rẹ̀ àti ọrùn rẹ̀ dúdú ju ara rẹ̀ lọ: wọ́n máa ń dúdú tó ń dán ní ìgbà òtútù, wọ́n sì máa ń ní àwọ̀ ilẹ̀ dúdú ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn.1
Ìpẹ́ rẹ̀ jọ̀lọ̀, kò ní ìlà gbígbé lórí. Ìlà ìpẹ́ 23 ló wà ní àárín ara rẹ̀.1
Gígùn àwọn àgbàlagbà jẹ́ nǹkan bí 180 cm lápapọ̀, àwọn tó tóbi jù sì lè gùn tó 250 cm.1

A sábà máa ń ṣì í mọ̀ sí: Ejò taipan etí òkun (Oxyuranus scutellatus) jẹ́ ìbátan tímọ́tímọ́ rẹ̀. Eyín oró ejò taipan inú ilẹ̀ kúrú díẹ̀, ó jẹ́ nǹkan bí 3,5 sí 6,2 mm. Ejò taipan etí òkun ń gbé nítòsí àwọn agbègbè etí òkun tí ènìyàn pọ̀ sí, àwọn ènìyàn sì máa ń pàdé rẹ̀ jù.1

Agbára oró

Ìbùjẹ

Oró ń jáde láti inú eyín oró tàbí eyín rẹ̀ nígbà tí ó bá bùjẹ.

Kí ni oró rẹ̀ máa ń ṣe?

Oró rẹ̀ lágbára gidigidi, ó sì wà fún pípa àwọn ẹranko ẹlẹ́jẹ̀ gbígbóná ní pàtàkì. Àwọn àyẹ̀wò lórí eku ilé ìwádìí àti lórí sẹ́ẹ̀lì ọkàn ènìyàn fi hàn pé ó lágbára ju oró gbogbo ejò òkun tí wọ́n ti dán wò lọ. Wọ́n fojú díwọ̀n pé oró inú ìbuṣán kan ṣoṣo tó láti pa àgbàlagbà ènìyàn tó ju 100 lọ. Nínú ẹran tí ó ń pa jẹ, oró náà máa ń sọ ọ́ di aláìlágbára fẹ́rẹ̀ẹ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.1

Báwo ló ṣe léwu tó fún ènìyàn?

Ewu fún ènìyàn: ApaniỌ̀kan lára àwọn ẹranko tó léwu jùlọ ní ayé.

Oró rẹ̀ wà lára èyí tó lágbára jù lọ nínú oró gbogbo ejò. Ṣùgbọ́n ó sábà máa ń tijú, ó máa ń fara pamọ́, ara rẹ̀ sì balẹ̀. Kì í sábà pàdé ènìyàn nítorí pé ibi tó jìnnà sí ìlú ni ó ń gbé. Ní ti gidi, ejò taipan etí òkun ni wọ́n kà sí èyí tó léwu jù, nítorí ìwà rẹ̀ nígbà tó bá wà nítòsí ènìyàn àti nítorí pé ó ń gbé nítòsí àwọn agbègbè etí òkun tí ènìyàn pọ̀ sí.1

Kí ni ó máa ń ṣe nígbà tí ẹ̀rù bá bà á?

Ó sábà máa ń tijú, ó sì máa ń fara pamọ́. Ní gbogbogbòò, ara rẹ̀ balẹ̀.1

Bí ó bá bùjẹ

Dídì pẹ̀lú ìfúnpá láìmira (pressure immobilisation): fi bándéèjì rọ́bà (elastic) tó le wé ibi ìbùjẹ náà, lẹ́yìn náà wé e sókè títí bo gbogbo apá tàbí ẹsẹ̀ náà, fi igi ìdábùú (splint) dì í, kí o sì jẹ́ kí ẹni náà wà láìmira rárá títí ìrànlọ́wọ́ yóò fi dé.
Má ṣe fọ ibi ìbùjẹ náà: ilé ìwòsàn lè ṣàyẹ̀wò oró tó kù lára awọ láti yan oògùn apa-oró (antivenom) tó tọ́.

Máa kọ́kọ́ pe nọ́ńbà pàjáwìrì rẹ nígbà gbogbo (112, 000, 911). Èyí jẹ́ ìtọ́sọ́nà ìtọ́jú àkọ́kọ́ gbogbogbò, kì í ṣe ìmọ̀ràn ìṣègùn. Ìpìlẹ̀ ìtọ́jú àkọ́kọ́

Wà láìléwu

Má ṣe fọwọ́ kan, mú tàbí yọ ẹranko igbó lẹ́nu láéláé, kódà bí ó bá kéré, kódà bí ó bá dà bí ẹni pé ó ń sùn tàbí ó ti kú.
Fún un ní àyè. Bí o bá pàdé ọ̀kan, farabalẹ̀, sẹ́yìn díẹ̀díẹ̀ kí o sì jẹ́ kí ó máa bá ọ̀nà rẹ̀ lọ.
Bí ọ̀kan bá bù ọ́ jẹ: farabalẹ̀, má ṣe mira, pe nọ́ńbà pàjáwìrì rẹ (112, 000, 911) tàbí lọ sí ilé ìwòsàn kíákíá. Rántí bí ó ṣe rí, fọ́tò máa ń ṣèrànwọ́.

Kò wá ọ kiri láti ṣe ọ́ léṣe. Ó ń lo oró rẹ̀ láti mú oúnjẹ tàbí láti dáàbò bo ara rẹ̀, ó sì fẹ́ràn láti farapamọ́ jù. Sí i nípa wíwà láìléwu

Níbo ní ayé?

Áfíríkà Éṣíà Yúróòpù Àríwá Amẹ́ríkà Gúúsù Amẹ́ríkà Ọsirélíà àti Òṣéáníà

Báwo ló ṣe tóbi tó?

Báwo ló ṣe gùn tó?

ó gùn tó ajá 2.5 láti imú dé ìrùó gùn tó ọ̀gẹ̀dẹ̀ 14 tí a tò tẹ̀léralè sáré mítà 100 ní ìṣẹ́jú-àáyá 43 (ènìyàn tó yára jùlọ nílò 9.6)

Báwo ni Ejò taipan inú ilẹ̀ ṣe tóbi tó tí a bá fi wé ÌWỌ?

Ìṣirò nìkan nínú bráwúsà rẹ. A kò fi ohunkóhun pamọ́, a kò sì fi ránṣẹ́ sí ibikíbi.

Báwo ló ṣe yára tó?

Ènìyàn tó ń rìn nǹkan bí 5 km/h (3.1 mph)

Ejò taipan inú ilẹ̀ nǹkan bí 8.3 km/h (5.2 mph)

Ọmọdé lórí kẹ̀kẹ́ nǹkan bí 12 km/h (7.5 mph)

ó yẹ ní mímọ̀

Òtítọ́

Wọ́n fojú díwọ̀n pé oró inú ìbuṣán kan ṣoṣo tó láti pa àgbàlagbà ènìyàn tó ju 100 lọ.1

Nítorí àwọn àyẹ̀wò lórí eku ní ilé ìwádìí, ọ̀pọ̀ ènìyàn kà á sí ejò olóró jù lọ ní ayé.1

Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì rò pé ó ti sọnù fún nǹkan bí ọdún 90, títí wọ́n fi tún rí i ní ọdún 1972.1

Bí ó ṣe dúdú tó máa ń yí padà pẹ̀lú àsìkò: ó máa ń dúdú jù ní ìgbà òtútù, èyí sì ń ràn án lọ́wọ́ láti gba ooru sára. Ó sì máa ń fúyẹ́ ní àwọ̀ ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn.1

Ọ̀rọ̀ náà "òǹrorò" nínú orúkọ rẹ̀ ń tọ́ka sí agbára oró rẹ̀, kì í ṣe sí ìwà rẹ̀.1

Nígbà tí wọ́n bá ń sìn ín, ó sábà máa ń gbé ọdún 10 sí 15. Wọ́n sọ pé ọ̀kan ní Australia Zoo gbé ju ọdún 20 lọ.1

Olùfọ́ àròsọ

Àròsọ: "Òǹrorò" nínú orúkọ rẹ̀ túmọ̀ sí pé ejò oníjàgídíjàgan ni.

Òtítọ́: Ọ̀rọ̀ náà "òǹrorò" ń tọ́ka sí bí oró rẹ̀ ṣe lágbára tó. Ejò náà sábà máa ń tijú, ara rẹ̀ sì balẹ̀.1

Fún àwọn amòye oró

Orúkọ sáyẹ́ǹsì: Oxyuranus microlepidotus
Ẹgbẹ́: Àwọn ejò Ọsirélíà
Ìdílé: Elapidae2
Ètò: Squamata
Àwọn kọ́ńtínẹ́ńtì: Ọsirélíà àti Òṣéáníà
Àwọn ọmọ: Ó máa ń yé ẹyin, nǹkan bí 10 sí 24 ní ẹ̀ẹ̀kan. Ó sábà máa ń yé wọn sínú ihò ẹranko afọ́mọlọ́mú tí wọ́n ti fi sílẹ̀, tàbí sínú pàlàpálá àpáta tó jìn.1
Bí ó ṣe ń ṣe nínú igbó: Kò sí nínú ewu púpọ̀ (Ìwé Àkọsílẹ̀ Pupa IUCN, 2018). Wọ́n gbà pé ó ti parẹ́ ní New South Wales, ó sì ti parẹ́ ní agbègbè Victoria.1
Ewu fún ènìyàn: 5 / 5: Apani3

Ibi tí àwọn òtítọ́ ti wá

Inland taipan (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
Oxyuranus microlepidotus (iNaturalist): orúkọ àti ìpínsísọ̀rí.
Venom Wiki: ìpele ewu, ìtóbi déédé àti àfojúbù ìyára jẹ́ tiwa. Wo bí a ṣe ń ṣírò wọn: Bí a ṣe ń díwọ̀n ewu.

Gbogbo òtítọ́ ojú-ìwé yìí ní nọ́ńbà tó tọ́ka sí orísun rẹ̀. Bí a bá ṣe àṣìṣe, má bínú, olólùfẹ́ ẹranko ni wá, kì í ṣe ìwé ìròyìn sáyẹ́ǹsì. Sọ fún wa ní [email protected] a ó sì tún un ṣe.

Ebi ń pa àkekèé! Iṣẹ́ akanṣe ẹnì kan ṣoṣo ni Venom Wiki: ọ̀fẹ́ ni, kò sí ìpolówó, kò sì sí olùtọpinpin. Ẹ̀bùn kékeré ń ràn án lọ́wọ́ láti wà lórí íńtánẹ́ẹ̀tì.Bọ́ àkekèé