Venom Wiki
Natal fijo Mamba ɓaleendi
Limre 0037 e 1 402

Mamba ɓaleendi

Dendroaspis polylepis
Baɗte innde: "Mamba" ɗon iwa diga konngol Zulu "imamba". Innde ilmu mum maanaa mum ko "mboddi leɗɗe" e "kiifi ɗuuɗɗi" nder Gerek Arandeejo. Innde "ɓaleendi" ɗon haala nder hunuko mum, naa nguru mum.1
WarooɗoGooto e dabbaaji ɓurɗi warde e aduna. Si nde ŋatii ma, noddu ballal ɗoo ɗoon.Ina wara nder minti. Ballal ina haani wonde e laawol tawon.
Cobra, mamba e krait Ina ŋataIna ñaama: Teewu
Bone e yimɓe: WarooɗoGooto e dabbaaji ɓurɗi bone e aduna.

Mamba ɓaleendi ko mboddi juutndi, yaawndi, jogiindi tooke semmbiɗɗo masin, ndi ɗon hoɗi nder nokkuuje Afirka les Sahara. Ndi ɗon waawi ƴeewde leɗɗe, ndi ɗon waawi dogde dow leydi kadi. Ndi woni gooto nder ɓoɗɗi ɓurɗi hulɓinde nder Afirka, ngam tooke mum ɗon golla law.1

Ina wona e
Afirka les Sahara, diga Habasha (Etiyopiya), Eritreya e Somaliya haa worgo Afirka Worgo, Namibiya e Angola1
Afirik
Galle
Ndi ɗon hoɗi nder ladde ndiyam famɗuɗam (savannah), ladde leɗɗe, ladde ƴiiƴe, ɗowɗi haayre, e nder nokkuuje goɗɗe, ladde leɗɗe ɗiwɗe. Ndi ɗon suuɗoo nder wahaande ɓooƴe (termite mound), wuddeeje ɗe dabbaaji accii, ceekeeje haayre e ceekeeje leɗɗe. Ko heewi ndi yahataa nokkuuje ɓurɗe toowde ko wayi no 1,000 m.1
Njuuteendi
2 m haa 4,5 m (6,6 ft haa 15 ft)1
Mawɓe ko heewi ɗon njuuti 200 haa 300 cm. Ɓoɗɗi 430 haa 450 cm ɗon wi'aama.
Teddeengal
520 g haa 2,4 kg (1,1 lb haa 5,3 lb)1
Yaawre ɓurnde
ɓadii 16 km/h (9,9 mph)
E leydi: ina wiyee sanne ko mbodda ɓurnda yaawde, nder dogal famɗungal
Hol ko nde ñaamata?
Ndi ɗon wara ko ɓuri heewde colli, ɓuri noon ɓikkoy colli, e dabbaaji tokooso no doombi e squirrel. Ndi ɗon ŋata ñaamdu mum, ndi accita, ndi ɗon habba haa dabba oo maaya ɓanndu, maaya kadi, ado ndi modda ɗum.1
Goonga!Foto Mamba ɓaleendi
Mamba ɓaleendi. Foto: Wynand Uys. CC BY 4.0, iNaturalist.

No anndirto nde

  • Ɓanndu juutngu, famɗungu bee hoore no sanduku maayɗo e taccol seeɗa dow gite1
  • Goobu ɓanndu ko heewi ko haako-haako (olive), oolo-wojjo, kaki walla ɗanewo-ɓaleewo, seeɗa tan ɓaleejo1
  • Reedu ɗanewo-ɓaleewo1
  • Nder hunuko ko bulaajo ɓaleejo haa ɓaleejo seeɗa, ndi ɗon holla ɗum so ndi ɗon hula1
  • Ɓoɗɗi tokooso ɗon ɓuri raneede, ko heewi ɗanewo-ɓaleewo walla haako-haako, ɗi ɗon ɓaleede no ɗi ɗon mawna1

Ina jiiɓindiree e: Ko heewi yimɓe ɗon jiilla ndi bee mamba haakoondi fuɗnaange, ndi ɓuri ɓadaade ndi nder ɓeynguure. Ɗi ɗiɗi nganno ɗon limee no ɗi ko besngu gootngu ado ɗi seerndee.1

Doole tooke

Ina ŋata

Tooke ina yalta e ñiiƴe mum si nde ŋatii.

Hol ko tooke mum (ŋatol walla fiɗol) waɗata?

Tooke mum ko ɓuri heewde ko neurotoxin, maanaa mum ɗum ɗon bonna ɗaɗi ɓanndu (nerves). Alaamaaji ko heewi ɗon fuɗɗoo nder minti 10 caggal ŋatgol. Ko heewi tooke oo ɗon wara so lekki tooke (antivenom) hokkaaka.1

Hol no nde woni bone e yimɓe?

Bone e yimɓe: WarooɗoGooto e dabbaaji ɓurɗi bone e aduna.

Ndi ɗon foola yimɓe tan so ndi ɗon hula walla so ndi uddaama. Limgal nder Afirka Worgo diga 1957 haa 1979 winndi ŋatgol ɓoɗɗi tooke 2,553, nder ɗum 75 ko ŋatgol mamba ɓaleendi tabitinaaɗo. Jamaa Cellal Aduna (WHO) ɗon limi ndi mboddi jogiindi himma nder safaara.1

Kabaru moƴƴo: doktaaɓe ina njogii lekki (antivenom) walla safaara ngam ɗum.1

Hol ko nde waɗata si nde hulii?

So ndi ɗon hula, ndi ɗon wudditta hunuko mum ɓaleejo masin, ndi ɗon yaajna nguru daande mum famɗungu, ndi ɗon fuufa, ndi ɗon waawi fiyde laabi ɗuuɗɗi jonta jonta.1

Si nde ŋatii

  • Lekki tooke (antivenom) ko safaara ŋatgol mamba ɓaleendi, ngam ɗum yah asibiti law no waawaa fuu.1
  • Deeƴin neɗɗo oo, taa o dilla, ittu zoobe e geɗe ɗigginiiɗe, yahra mo asibiti law: antivenom ko safaara.

Sahaa fof, noddu lamba ballal yaawngal (112, 000, 911) ko adii. Ɗum ko ballal arano kuuɓal, wonaa wasiyya doktaa. Aslu ballal arano

Reen hoore maa

  • Taa memu, taa nanngu, taa aaɓnu dabbaare ladde abada, hay pamaro, hay si ina wayi no ɗaanii walla maayii.
  • Accu nde nokku. Si a fottii e gooto, deeƴu, ruttu caggal seeɗa seeɗa, accu nde yaha laawol mum.
  • Si gooto e majji ŋatii ma: deeƴu, taa dillu, noddu lamba ballal yaawngal (112, 000, 911) walla yah asibiti law. Siftor no nde wayri, foto ina walla.

Nde ɗaɓɓaaki ma. Nde huutora tooke mum ngam nanngude ñaamdu walla reende hoore mum, nde ɓuri yiɗde suuɗaade. Ɓeydu anndude no reentorto

Hol no nde mawni?

Hol no nde juuti?

Mamba ɓaleendi juuti ɓadii 4,5 m (15 ft)Mota ɓadii 4,5 m (15 ft)Bas saare ɓadii 12 m (39 ft)

Hol no nde teddi?

teddi no ayaba 20
juuti no dawaaɗi 4, hinere haa laacijuuti no ayaba 25 jokkondiraaɗiteddi ɓadii no ullundu galleina waawi dogde meeter 100 nder sakan 22 (neɗɗo ɓurɗo yaawde ina haani 9,6)

Hol no Mamba ɓaleendi mawni, fottindaade e AAN?

Hiisa tan nder browser maa. Alaa ko mooftetee walla ko neletee.

Hol no nde yaawi?

ina haani anndeede

Anndal

1

Ndi woni mboddi tooke ɗiɗaburndi nder juutde nder aduna, caggal king cobra. Ndi woni mboddi tooke ɓurndi juutde nder Afirka.1

2

Ndi ɗon waawi ƴettude haa 40% juutde ɓanndu mum dow leydi, ngam ɗum ŋatgol ɗon waawi heɓde dow ɓanndu.1

3

Honey badger e cirgaaji (mongoose) ɗon njogii semmbe seeɗa e tooke mum, sahaaji goɗɗi ɓe ɗon nanngoo mamba.1

4

Reedu mum ɗon waawi lugginde ñaamdu fuu nder saa'aaji 8 haa 10.1

5

Ñiiƴe tooke mum ɗon mbaawi juutde haa 6.5 mm.1

6

Nder ɗemɗe leyyi goɗɗi, innde mum maanaa mum ko "nanngoowo dassie", ngam ndi ɗon waawi wargo rock hyrax, ɗum ɗon wi'ee dassie kadi.1

Feññinoowo goonga

Fenaande: Mamba ɓaleendi ko ɓaleendi, kala sa'i ndi ɗon jogii tikkere.

Goonga: Nguru mum ko heewi ko ɗanewo-ɓaleewo, haako-haako walla oolo-wojjo. Innde mum ɗon iwa diga nder hunuko mum ɓaleejo. Ko heewi ndi ɗon dogda yimɓe, ndi ɗon foola tan so ndi ɗon hula walla so ndi uddaama.1

Ngam ganduɓe tooke

Innde ganndal
Dendroaspis polylepis
Fedde
Cobra, mamba e krait
Besngu
Elapidae2
Tolno
Squamata
Nahiyaaji
Afirik
Ɓikkoy
Ndi ɗon nawla ɓoccooje. Debbo ɗon nawla ɓoccooje 6 haa 17, ɓikkoy ɗon njuuti 40 haa 60 cm nde ɓe ngalti nder ɓoccooje.1
Duuɓi nguurndam
ɓadii duuɓi 111
Hol no nde wonata e ladde
Bone majjugol famɗuɗo masin (Least Concern)1
Bone e yimɓe
5 / 5: Warooɗo3

Ɗo anndal iwi

  1. Black mamba (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
  2. Dendroaspis polylepis (iNaturalist): inɗe e tolnugol.
  3. Venom Wiki: darja bone, mawnude woowaaɗo e miijo yaawre ko amen. Ndaar no min hiisirta ɗum: No min betiri bone.

Kala anndal e ngoo hello ina jogii limre hollirnde iwdi mum. Si min juumii, accu min, min yiɗɓe dabbaaji, wonaa jaridaa ganndal. Wiy min e [email protected] min feewnitay.

Yaare nden ina heege! Venom Wiki ko golle neɗɗo gooto: meere, tawa tallaaji alaa, trackers alaa. Ballal pamarngal ina walla heddinde ɗum e internet.Ñaamnu yaare nden

Goɗɗi e fedde wootere: Cobra, mamba e krait

Ina wona kadi e: Afirik

Ñaamnu yaare ndenkooraa ballal, ina heddina ɗum meere