Venom Wiki
Natal fijo Cobra Masar
Limre 0014 e 1 402

Cobra Masar

Naja haje
Baɗte innde: "Naja" ɗon iwa diga konngol Sanskrit maanaa mum ko "cobra", "haje" boo ɗon iwa diga konngol Arab maanaa mum ko "mboddi".1
WarooɗoGooto e dabbaaji ɓurɗi warde e aduna. Si nde ŋatii ma, noddu ballal ɗoo ɗoon.Ballal yaawngal e antivenom ina hisna ɓuri ɗuuɗɓe. Noddu lamba ballal yaawngal ɗoo ɗoon.
Cobra, mamba e krait Ina ŋataIna ñaama: Teewu
Bone e yimɓe: WarooɗoGooto e dabbaaji ɓurɗi bone e aduna.

Cobra Masar ko gooto nder ɓoɗɗi ɓurɗi tooke nder Afirka Rewo. Ndi ɗon hoɗi nder ko ɓuri heewde nder Afirka Rewo e ladde savannah Afirka Hirnaange, ko heewi ndi ɗon hoɗi takko yimɓe, sahaaji goɗɗi ndi ɗon naata wuro e galluuji. Ŋatgol mum ko bone, ngam ɗum haanii a anndu no ndi wa'i.1

Ina wona e
Afirka Rewo dow Sahara, ladde savannah Afirka Hirnaange, haa worgo Kongo e haa fuɗnaange Keniya e Tanzaniya1
Afirik
Galle
Ndi ɗon hoɗi nder ladde hu'do, ladde savannah, e nokkuuje yoorɗe ɓadiiɗe kaɗɗi ɗe ndiyam e hu'do seeɗa ɗon ngoodi, ko heewi ndi ɗon tawee takko ndiyam. Ndi ɗon hoɗi nder gese e ladde ƴiiƴe kadi, doombi e gertooɗe galle ɗon ndaɓɓa ndi to wuro, ko heewi ndi ɗon naata galluuji.1
Njuuteendi
2,6 m (8,5 ft)1
Ndi ɓurndi juutde winndaandi. Hakkunde juutde ko wayi no 140 cm.
Yaawre ɓurnde
ɓadii 8,1 km/h (5 mph)
E leydi, miijo tan
Hol ko nde ñaamata?
Ndi ɓuri yiɗde ñaamde paaɓe mawɗe (toad), kono ndi ɗon wara kadi dabbaaji muynooji tokooso, colli, ɓoccooje, saakuuji e ɓoɗɗi goɗɗi. Ndi ɗon yiiloo ɗaɓɓa ñaamdu, ndi ɗon naata galluuji, ɓuri noon ngam wargo gertooɗe galle.1
Goonga!Foto Cobra Masar
Cobra Masar. Foto: safaritravelplus. CC0, Wikimedia Commons.

No anndirto nde

  • Hoore mum mawnde, pelnde ɗon seerti seeɗa bee daande mum, ndi ɗon waawi yaajnude daande mum (hood) no cobra goɗɗi.1
  • Ko ɓuri heewde ɗon ɗanewe-ɓaleewe, ko heewi bee maande no tobbere gite les yitere.1
  • Goɗɗi ko boɗeeje no jamde jaa'e walla ɗanewe-ɓaleewe, ɗi Marok ko ɓaleeje haa seeɗa fuu.1
  • Reedu ko heewi ranewo-oolo, oolo-ɗanewo, ɗanewo-ɓaleewo, bulaajo-ɗanewo, ɗanewo-ɓaleewo niɓɓuɗo walla ɓaleejo, ko heewi bee toɓɓe niɓɓuɗe.1
  • Ndi ko mboddi mawndi, hakkunde juutde mum ko wayi no 1.4 meetaaji.1

Doole tooke

Ina ŋata

Tooke ina yalta e ñiiƴe mum si nde ŋatii.

Hol ko tooke mum (ŋatol walla fiɗol) waɗata?

Tooke mum ko ɓuri heewde ko neurotoxin, ɗi ɗon bonna ɗaɗi ɓanndu (nerves), e cytotoxin, ɗi ɗon bonna ceelule. Tooke oo ɗon haɗa habaruuji ɗaɗi yottaade teewu (muscles), caggal ɗum ɗum ɗon bonna ɓernde e fukkaaje kadi, ɗum ɗon waawi warde ngam foofaade ɗon dara. Ŋatgol ɗon waɗa muusu nder nokku ŋataaɗo, ufgol mawngol, ɓaleede nguru, kuɓɓe ndiyam dow nguru e maayde teewu, ɗum ɗon waawi waɗde kadi muusu hoore, tuutugol, hoore ɗon yiila, sowgol (convulsions) walla ɓanndu ɗon majjina dillugol (paralysis).1

Hol no nde woni bone e yimɓe?

Bone e yimɓe: WarooɗoGooto e dabbaaji ɓurɗi bone e aduna.

Tooke oo semmbiɗɗo no waawi warde neɗɗo. Ŋatgol gootngol ɗon waawi yaltinde hakkunde 175 haa 300 mg tooke. Tooke mum ɗon golla seeɗa seeɗa, ɗum warataa kala sa'i. Tooke ɓoɗɗi Afirka Rewo, ɓuri noon Masar, Tunisiya, Aljeriya e Libiya, ɗon ɓuri semmbude tooke ɓoɗɗi worgo e hirnaange.1

Kabaru moƴƴo: doktaaɓe ina njogii lekki (antivenom) walla safaara ngam ɗum.1

Hol ko nde waɗata si nde hulii?

So a ɓadike ndi, ko heewi ndi ɗon yiɗi dogde, kono so ndi ɗon hula ndi ɗon ƴetta hoore mum bee daande mum yaajnaande, ndi ɗon fiya.1

Si nde ŋatii

  • Yah asibiti law: lekki tooke (antivenom) ko safaara. Nder ŋatgol 2018, gorko ŋataaɗo yaaraa Masar, safraa bee lekki tooke, o selli haa laaɓi.1
  • Deeƴin neɗɗo oo, taa o dilla, ittu zoobe e geɗe ɗigginiiɗe, yahra mo asibiti law: antivenom ko safaara.

Sahaa fof, noddu lamba ballal yaawngal (112, 000, 911) ko adii. Ɗum ko ballal arano kuuɓal, wonaa wasiyya doktaa. Aslu ballal arano

Reen hoore maa

  • Taa memu, taa nanngu, taa aaɓnu dabbaare ladde abada, hay pamaro, hay si ina wayi no ɗaanii walla maayii.
  • Accu nde nokku. Si a fottii e gooto, deeƴu, ruttu caggal seeɗa seeɗa, accu nde yaha laawol mum.
  • Si gooto e majji ŋatii ma: deeƴu, taa dillu, noddu lamba ballal yaawngal (112, 000, 911) walla yah asibiti law. Siftor no nde wayri, foto ina walla.

Nde ɗaɓɓaaki ma. Nde huutora tooke mum ngam nanngude ñaamdu walla reende hoore mum, nde ɓuri yiɗde suuɗaade. Ɓeydu anndude no reentorto

Hol no nde mawni?

Hol no nde juuti?

Cobra Masar juuti ɓadii 2,6 m (8,5 ft)Keke mawɗo ɓadii 1,8 m (5,9 ft)Mota ɓadii 4,5 m (15 ft)
juuti no dawaaɗi 2,5, hinere haa laacijuuti no ayaba 14 jokkondiraaɗiina waawi dogde meeter 100 nder sakan 44 (neɗɗo ɓurɗo yaawde ina haani 9,6)

Hol no Cobra Masar mawni, fottindaade e AAN?

Hiisa tan nder browser maa. Alaa ko mooftetee walla ko neletee.

Hol no nde yaawi?

ina haani anndeede

Anndal

1

Ko ɓuri heewde nder habaruuji ɓooyɗi ɗon mbi'a cobra Masar warii Cleopatra e kuuraaɓe mum ɗiɗo, kono anndooɓe ilmu jooni ɗon naamnoo ɗum.1

2

Lamɓe Masar ɓooyɗe (fir'awna) ngoni ɗon ɓorni cobra mbaɗaandi, uraeus, dow hulaa laamu maɓɓe no maande laamu.1

3

Nder 2006, cobra galle dogi nder Toronto, ndi waɗi galle gooto ummaa ɓuri lebbi 5.1

4

Nder 2011, cobra debbo jogiindi tooke majji nder Bronx Zoo, tawaa nder nokku niɓɓuɗo nder galle reptile caggal balde 6. Kuutoroɓe inndi ndi "Mia", ngam "missing in action" (majjuɗo nder golle).1

5

Ko heewi ndi ɗon tawee nder ndiyam, habaruuji ɗon ngoodi ndi lumbii nder Baharu Mediterane.1

Feññinoowo goonga

Fenaande: Cobra Masar ɗon tuuta tooke, no cobra Afirka goɗɗi.

Goonga: Besngu ngu tuutataa tooke. Ndi ɗon naatna tooke mum bee ŋatgol.1

Ngam ganduɓe tooke

Innde ganndal
Naja haje
Fedde
Cobra, mamba e krait
Besngu
Elapidae2
Tolno
Squamata
Nahiyaaji
Afirik
Bone e yimɓe
5 / 5: Warooɗo3

Ɗo anndal iwi

  1. Egyptian cobra (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
  2. Naja haje (iNaturalist): inɗe e tolnugol.
  3. Venom Wiki: darja bone, mawnude woowaaɗo e miijo yaawre ko amen. Ndaar no min hiisirta ɗum: No min betiri bone.

Kala anndal e ngoo hello ina jogii limre hollirnde iwdi mum. Si min juumii, accu min, min yiɗɓe dabbaaji, wonaa jaridaa ganndal. Wiy min e [email protected] min feewnitay.

Yaare nden ina heege! Venom Wiki ko golle neɗɗo gooto: meere, tawa tallaaji alaa, trackers alaa. Ballal pamarngal ina walla heddinde ɗum e internet.Ñaamnu yaare nden

Goɗɗi e fedde wootere: Cobra, mamba e krait

Ina wona kadi e: Afirik

Ñaamnu yaare ndenkooraa ballal, ina heddina ɗum meere