Venom Wiki / Mbindeef yépp / Jaani Ostarali

No 0152 ci 1 402

Taypan bu ëll-bi (Inland taipan)

Oxyuranus microlepidotus

Ci turam: Turu xam-xam bi, microlepidotus, ci làkku latin la, tekki "ku am waax yu ndaw". Mu ngi wax ci waaxi yaramam yu ndaw yi. Looloo tax ñu koy wooye itam "jaan bu am waax yu ndaw".1

Mën a reyBenn ci rab yi gën a rey ci àddina. Su la màttee, woo ndimbal ci saa si.Ndimbal bu gaaw ak sérum antivenimeux dañuy musal lu ëpp ci nit ñi. Woo sa nimerob urgence ci saa si.

Jaani Ostarali

Dafay màttDafay lekk: Yàpp

Musiba ci nit: Mën a reyBenn ci rab yi gën a am musiba ci àddina.

Taypan bu ëll-bi ab jaan la bu dëkk ci biir réewum Ostarali, ci béréb yu wow yi. Ñu ngi koy jàppe ni jaan ji am daŋar bi gën a bon ci àddina si yépp. Waaye jaan bi dafa yàq lool te du faral di daje ak nit ñi. Dafa dëkk ci joor yu ndaw yu tàng te sore, looloo tax mu néew lool muy màtt nit.1

Dafay dund ci

Ci digg-digg ak penku Ostarali, ci béréb yu wow, ci wetu digu Kuwinslànd ak Ostarali-Bëj-saalum. Am na itam benn mbooloo mu beru ci wetu Kubeer Pedi.1

Ostarali ak Oseyani

Kër

Dafa dëkk ci joor yu ban yuy xar, ci béréb yu wow, ak ci barab yu sore, niki Channel Country ci bëj-saalum ak sowwu Kuwinslànd, ak màndiŋ yu Tirari ak Sturt Stony ci Ostarali-Bëj-saalum. Ndegam dafa dëkk ci barab yu sore, du faral di daje ak nit ñi.1

Guddaay

2,5 m (8,2 ft)1

Guddaay bépp ci diggante 180 cm la; yu gën a mag yi mën nañu àgg 250 cm.

Gaawaay bu gën a kawe

lu tollu ci 8,3 km/h (5,2 mph)

Ci suuf, xalaat

Lan lay lekk?

Daanaka mala yu ndaw ak yu yem rekk lay lekk, rawatina ay ñinaxu niki jinax ju am kawar ju gudd, jinaxu joor ak jinaxu kër, ak ay nàmpal yu ñuy wax dasyuridés. Dafay song bu gaaw ci lu jege, te mën na màtt ba juróom ñett yoon ci benn song, te dafay téye rab bi ak yaramam.1

Fotoy Taypan bu ëll-bi (Inland taipan) — Taypan bu ëll-bi (Inland taipan). Foto: XLerate. CC BY-SA 4.0, iNaturalist.

Ni ngay ko xàmmee

Melam bu bari, dafa niru suukar bu xonq bu lëndëm. Mën na soppiku ci lu niru maron bu lëndëm ba ci wert bu leer bu tuuti maron, ci kaw jamono ji.1
Waax yu bari am nañu ay tefes yu yaatu yu ñuul. Loolu dafay def ay rëdd yu dog-dog yu niru seen, yu dellu ginnaaw te wàcc suuf ci yaram wi.1
Bopp bi, gémmiñ gi ak baat bi ñoo gën a lëndëm yaram wi: ñu ñuul te leer ci lolli, ñu maron bu lëndëm ci noor.1
Waax yi dañu nooy, amuñu rëdd ci seen digg. Am nañu 23 yàppi waax ci digg yaram wi.1
Mag ñi, seen guddaay bépp ci diggante 180 cm la, te yu gën a mag yi mën nañu àgg 250 cm.1

Ñu ngi koy faral di jaxasoo ak: Taypanu tefes gi (Oxyuranus scutellatus) mbokk mu jege la. Bëñi daŋar yu taypan bu ëll-bi dañu gën a gàtt tuuti: ci diggante 3,5 ba 6,2 mm. Taypanu tefes gi dafa gën a jege tefes yi nit ñi bari, te nit ñi gën koo faral di daje.1

Kàttanu daŋar

Dafay màtt

Daŋar bi dafay génn ci bëñam yi su màttee.

Lan la daŋar biy sóob di def?

Daŋar bi dafa bon lool, te dafa jaadu rekk ngir rey mala yu am deret ju tàng. Natt yi ñu def ci jinax yi ñuy jëfandikoo ci laboratuwaar ak ci xeeti dénnu xol bu nit ñu ñu yaroo, wone nañu ne dafa gën a bon daŋaru bépp jaanu géej bu ñu natt. Ñu ngi xalaat ne benn màtt rekk mën na am daŋar bu doy ngir rey lu ëpp 100 nit ñu mag. Ci rabi lekk yi, daŋar bi dafa leen di lafañal bu gaaw-gaaw, daanaka ci saa si.1

Ni mu lore nit ñi?

Musiba ci nit: Mën a reyBenn ci rab yi gën a am musiba ci àddina.

Daŋaram bokk na ci yi gën a am doole ci jaan yépp. Waaye dafa yàq, dafa raw nit ñi te dafa dal, te du faral di daje ak nit ñi ndax dafa dëkk ci barab yu sore. Ci dëgg-dëgg, ñu ngi jàppe taypanu tefes gi ni moo gën a ñàkk kaaraange, ndax noo muy jëfe ci wetu nit ñi ak ni mu gën a jege tefes yi nit ñi bari.1

Lan lay def bu tiitee?

Dafa faral di yàq te raw nit ñi, te jikkoom dafa dal ci lu bari.1

Su màttee

Immobilisation ak pression: laxasal ab bànd élastique bu dëgër ci kaw fa mu màtt, ba noppi nga laxas cër bi yépp jëm kaw, takkal ko attelle, te def ba nit ki bañ a yëngu dara ba ndimbal ñëw.
Bul raxas fa mu màtt: lopitaan yi mën nañu saytu daŋar bi des ci der bi ngir tànn sérum antivenimeux bi baax.

Saa su nekk, woo jëkk sa nimerob urgence (112, 000, 911). Lii ay ndigal yu yaatu ci ndimbal yu jëkk la, du ndigalu doktoor. Li war a xam ci ndimbal yu jëkk

Sàmmal sa bopp

Bul laal mukk, bul jàpp, bul sonal ab rab bu àll, doonte bu ndaw la, te doonte dafa mel ni dafa nelaw walla dafa dee.
May ko bérab. Su nga ko gisee, dalal, dellu ginnaaw ndànk-ndànk te bàyyi ko mu dem yoonam.
Su benn màttee la: dalal, bul yëngu, woo sa nimerob urgence (112, 000, 911) walla dem lopitaan ci gaaw. Bul fàtte ni mu meloon, ab nataal dina dimbali.

Du la wut. Dafay jëfandikoo daŋaram ngir jàpp lu muy lekk walla ngir aar boppam, te nëbbu moo ko gën a neex. Yeneen ci ni ngay sàmme sa bopp

Fan ci àddina?

Afrig Asi Tugal Amerig gu Bëj-gànnaar Amerig gu Bëj-saalum Ostarali ak Oseyani

Ni mu réye?

Ni mu guddoo?

guddu na ni 2,5 xaj, bakkan ba geenguddu na ni 14 banaana yu ñu toftalemën na daw 100 meetar ci 43 segond (nit ki gën a gaaw soxla na 9,6)

Taypan bu ëll-bi (Inland taipan) ni mu réye ci wetu YOW?

Ay waññ rekk ci sa navigateur. Dara du denc te dara du yónnee fenn.

Ni mu gaawe?

Ab nit kuy dox lu tollu ci 5 km/h (3,1 mph)

Taypan bu ëll-bi (Inland taipan) lu tollu ci 8,3 km/h (5,2 mph)

Ab xale ci kaw welo lu tollu ci 12 km/h (7,5 mph)

baax na xam

Xibaar

Ñu ngi xalaat ne benn màtt rekk mën na am daŋar bu doy ngir rey lu ëpp 100 nit ñu mag.1

Ci kaw natt yi ñu def ci jinax yu laboratuwaar, nit ñu bari dañu koy jàppe ni jaan ji gën a am daŋar ci àddina si.1

Boroom xam-xam yi dañu foogoon ne réer na leen lu jege 90 at, ba ñu ko gisaat ci 1972.1

Melam dafay soppiku ci kaw jamono yi: dafa gën a lëndëm ci lolli, loolu dafa koy dimbali muy jël tàngoor, te dafa gën a leer ci noor.1

Turam "bu soxor" mi, ci doole daŋaram lay wax, du ci jikkoom.1

Bu ñu ko yaroo, dafa faral di dund 10 ba 15 at. Ñu ngi wax ne am na benn ci Australia Zoo bu dund lu ëpp 20 at.1

Tasukatu léeb

Xalaat bu juum: Baat bi "bu soxor" ci turam, dafa tekki ne jaan bu soxor la buy song.

Dëgg: Baat bi "bu soxor" ci doole daŋaram lay wax. Jaan bi dafa faral di yàq te dal.1

Ngir boroom xam-xam ci daŋar

Turu xam-xam: Oxyuranus microlepidotus
Mbooloo: Jaani Ostarali
Njaboot: Elapidae2
Toftal: Squamata
Kontinaa yi: Ostarali ak Oseyani
Liir yi: Dafay nen. Bu baree, nen yi ci diggante 10 ba 24 lañuy tollu. Dafa faral di nen ci kàmb yu mala yu nàmpal yi bàyyi, walla ci xar yu xóot yu doj.1
Ni mu nekke ci àll bi: Amul tiitaange (Limu Xonq bu IUCN, 2018). Ñu ngi xalaat ne sank na ci Nouvelle-Galles du Sud, te sank na ci gox bu Victoria.1
Musiba ci nit: 5 / 5: Mën a rey3

Fa xibaar yi jóge

Inland taipan (Wikipedia (CC BY-SA 4.0))
Oxyuranus microlepidotus (iNaturalist): tur ak ni ñu leen séddale.
Venom Wiki: tolluwaayu musiba bi, réyaay bu yem bi ak xalaatu gaawaay bi, nun ñoo leen defar. Seetal ni nu leen waññe: Ni nuy natte musiba.

Xibaar bu nekk ci xët wii am na ab nimero buy won fa mu jóge. Su nu juumee, baal nu, nun ay nit ñu bëgg rab lanu, du ab jurnaalu xam-xam. Wax nu ko ci [email protected] te dinanu ko jubbanti.

Jiit bi dafa xiif! Venom Wiki ab liggéeyu kenn la: amul pay, amul piblisite te amul traceur. Ab may bu tuuti dafay dimbali ngir mu des ci internet.Leel jiit bi